De mens als kuddedier brengt vaak ellende met zich mee

Had al een tijdje een concept liggen over de moraal van onze tijd, welke in vergelijking met de periode van mijn jeugd behoorlijk veranderd is. Door de gebeurtenissen in Parijs kon ik delen daarvan gebruiken om een poging te doen de dieper liggende oorzaken van de menselijke moraal, ethiek of zeden te duiden. Zolang de mensheid bestaat is er ook al sprake van een moraal, een moraal die gebaseerd is op in eerste instantie ongeschreven en later geschreven regels komend van een buitenzintuigelijk en bovennatuurlijke entiteit. Om het simpeler te zeggen van een of andere God. Het zijn door heel de menselijke geschiedenis heen altijd mensen, in de hoedanigheid van medicijnmannen, priesters of andere benamingen die deze regels uitvaardigden.De grote filosoof Nietzsche heeft daar veel over geschreven en heeft vele aanvallen gedaan op godsdiensten die een leven na de dood vooronderstellen.

Immers de regels van een moraal konden en kunnen alleen gehandhaafd worden door daar straf bij overtreding of beloning bij naleving te beloven. Kijkend naar de geschiedenis van de mensheid, inclusief de situatie van een groot deel van onze planeet op dit moment, zien we een schouwspel, van wreedheid, domheid en lijden, en dit alles altijd zogenaamd gebaseerd op de moraalregels en wetten van hun tijd. De normen en waarden van onze huidige westerse maatschappij komen hoofdzakelijk voort uit de Hebreeuws-christelijke traditie, wat betekent dat de oorsprong te vinden is in de voorschriften van de God van een kleine stam uit het Midden-Oosten en die inhoudelijk nog weinig veranderd is. De spagaat waarin christenen zitten is die van de tegenspraak tussen het Oude en Nieuwe Testament omdat het Oude Testament deel is blijven uitmaken van de canon van “heilige” teksten. Een Oude Testament wat bol staat van allerlei gruwelen welke in de naam van hun God plaats vinden. De conclusie daarvan is dat hun moraal en wetten alleen maar dienden om de stam te laten overleven. Momenteel is men die God binnen het christendom allang kwijt, maar de oude moraal leeft nog grotendeels voort. Deze moraal is een bevel, haar oorsprong transcendent en heeft de waarheid in pacht en staat of valt met het geloof in God. Nietzsche die in zijn tijd God dood verklaarde zegt aan de andere kant dat het wegvallen van God en wellicht daardoor ook de moraal dit het ergste voor de mensheid zou betekenen. Wie of wat bepaalt dan wat goed of kwaad is. Daarnaast is de mens een kuddedier welke een leider volgt. Zo’n leider heeft altijd de behoefte zijn daden te rechtvaardigen door zichzelf wijs te maken dat ook hij slechts gehoorzaamd aan hogere machten als bv. voorouders, grondwet of wetten van een god of door aan de kuddementaliteit zijn macht te ontlenen zoals eerste dienaar van het volk of werktuig van het algemeen welzijn, nuttig zijn voor de kudde (maatschappij) zijn dan de deugden.

Zonder een grootheid zegt Nietzsche heeft het leven geen zin, de mens zal daardoor altijd zelf een grootheid scheppen en nalopen en altijd is dit een grootheid buiten ons bereik (bv. god). Binnen de democratie hebben we het één leiderschap opgelost door schrandere mensen uit het volk bij elkaar te zetten die gezamenlijk de leiders van de kudde zijn, maar ook allemaal nog grotendeels gehoorzamend aan de heersende moraal afkomstig uit de Hebreeuws-christelijke traditie, secularisatie of niet. Kijken we dan nu naar de barbaarsheden van IS, lijkt het dat zij zonder moraal leven, maar ook zij hebben een moraal al is die duidelijk heel anders dan de onze, ook hun moraal is er alleen maar op gericht als stam (volk) of gedachtengoed te overleven. Ook hun leider zegt te handelen in opdracht van een hogere macht en ook daar is de kuddementaliteit dat men de leider volgt. Levend volgens een moraal uit de 8e en 9e eeuw en die letterlijk opvolgend maakt dat wij dit beestachtig en barbaars vinden gezien vanuit onze huidige westerse moraliteit die in de loop der eeuwen geëvolueerd is van een Oud Testamentische moraal via de christelijke naar een humanistische en waaruit de rechten van de mens zijn voortgekomen.

Het zijn dus onze rechten, maar anderen zoals IS hebben daar een heel andere mening over. Zij volgen de “rechten” van hun “denkbeeldige God”. Helaas denk ik dat door de kuddementaliteit van de mensheid er altijd grootheden geschapen zullen worden waarachter mensen aanlopen en altijd spelen daar economische en machtsmotieven een grote rol bij. We zullen er altijd mee blijven zitten, geen leuke boodschap maar m.i. realiteit. Wat mij ook opvalt is dat de kuddementaliteit enorm versterkt wordt door de huidige sociale media en ook dat is niet altijd even leuk.

A.L. Duscees