Integratie of assimilatie

We zitten inmiddels in de vastentijd, alhoewel ik me afvraag bij hoevelen dit nog leeft, wil ik toch een van de begrippen die daar bij horen naar voren brengen, nl. bezinning. Niet alleen bezinning op ons eigen leven maar ook bezinning op onze maatschappij. Gezien alle terroristische gebeurtenissen de afgelopen tijd komt onze maatschappij onder druk te staan en is één van de voornaamste begrippen die daarbij telkens naar voren komt, het begrip integratie. Wanneer ik de vele discussies daarover beluister kan ik niet aan de indruk ontkomen dat het woord integratie vaak gebruikt wordt in de zin van assimilatie. Voor ik over allerlei zaken ga nadenken wil ik altijd eerst weten wat betekenissen en achtergronden zijn, vaak kom ik er achter dat mensen tot een bepaalde mening komen puur uit gebrek aan kennis.

Dit geldt ook voor het begrip integratie. Integratie betekent niets meer of minder dan ‘opnemen in een groter geheel,’ maar wel met dien verstande dat dit voor alle partijen geldt. Ter verduidelijking: culturele verscheidenheid gaat ook deel uit maken van dat groter geheel, als voorbeeld noem ik wat in de jaren 50 en 60 in de vorige eeuw gebeurde in ons land, toen de eetcultuur van onze uit Indonesië afkomstige medeburgers deel ging uit maken van ons voedselpatroon, de dag van vandaag zien we dat gebeuren in wat we nu ook al normaal vinden, de etenswaren die afkomstig zijn vanuit de Zuid-Europese landen of Turkije en Marokko. Wat nog wel moeite geeft zijn de kledinggebruiken uit die culturen met name de vrouwen en soms ook mannengewaden. Het dragen van een hoofddoek bij Moslim vrouwen begint al een bijna geaccepteerd beeld te worden in onze maatschappij. Let wel ik heb het hier over cultuurverschijnselen en niet over onze democratische maatschappij inrichting. Deze, onze maatschappij is en moet de basis zijn voor alle culturen. Het woord assimilatie daarentegen betekent éénzijdige aanpassing, m.a.w. onderscheidene kenmerken van andere culturen krijgen geen plaats in het groter geheel en men moet zich compleet aan onze cultuur aanpassen. Kleding en feestdagen maar ook gewoontes vanuit andere culturen mogen niet zichtbaar worden. Wat voor mij duidelijk moet zijn is dat wanneer we over integratie praten, we niet dit woord gebruiken met als onderliggend gevoel dat we eigenlijk assimilatie bedoelen. Integratie is en blijft een tweezijdige aanpassing.

Nu de bezinning over één en ander, bezinning zonder kennis is m.i. geen bezinning. Ik wil hierbij een voorbeeld gebruiken uit een eerdere column over de vroegere tegenstellingen tussen protestanten en katholieken, die met name duidelijk werden in plaatsen waar beide groeperingen goed vertegenwoordigd waren. Alles was strikt gescheiden en in veel gevallen werden vanaf de preekstoel de tegenstellingen heel duidelijk naar voren gebracht, waarbij men in een enkel geval misschien wel van een ‘haat’ prediking kon spreken. Mijn protestantse ouders en onze katholieke buren, hadden in die tijd een voortreffelijke band met elkaar en er werd wederzijds veel over de geloofsachtergronden gepraat en ook met groot respect van elkaar gewaardeerd. Zo zelfs dat wij als kinderen wel eens door de buurman erop gewezen werden dat bepaalde zaken niet hoorden volgens ons geloof, ook omgekeerd gebeurde dat met de kinderen van de buren. Dit begrip wat voor elkaar bestond maakte dat die band tussen ons als buren nooit is stuk gegaan en zelfs wij als beiderzijdse kinderen nog steeds een beetje die band met elkaar voelen. Hetzelfde zou moeten gebeuren ten aanzien van de huidige geloofstegenstellingen in onze maatschappij, nl. die van christenen of ongelovigen tegenover de moslim medeburgers. Vooroordelen over wat dan ook die we vaak tegenkomen zijn meestal het gevolg van het ontbreken van kennis en daardoor begrip voor elkaar. In die zin ben ik mijn ouders nog altijd dankbaar, dat zij in een tijd waarin protestant en katholiek vaak nog lijnrecht tegenover elkaar stonden en elkaar vaak verketterden, zij, overigens samen met onze buren, ons het voorbeeld gaven, hoe je door achtergrondkennis met elkaar te delen, elkaar kon begrijpen en waarderen. Dit geldt wat mij betreft ook zeker voor de dag van vandaag ten aanzien van andere levensovertuigingen.

Wel mag duidelijk zijn dat ik het hier niet over extremisme heb, daarbij zou ik de woorden van burgemeester Aboutaleb willen aanhalen en zeggen: ‘als je het in onze maatschappij niet ziet zitten dan ga je toch weg.’ Extremisme overigens wat misschien minder duidelijk maar ook aan christelijke kant bestaat met name in de Verenigde Staten. Elke vorm van extremisme, het dwingend willen opleggen van jou ideeën aan een ander, is verwerpelijk van wie het ook komt.

A.L. Duscees