2015

Nog een kleine week en we schrijven 2015. In de hoop dat u allen gezellige kerstdagen achter de rug hebt en straks een fijne jaarwisseling heeft, wil ik me toch even bezighouden met de bekende items die bij zo’n nieuw jaar weer tevoorschijn komen. Allereerst de wensen, waarbij veelal de wens: “de beste wensen” gebezigd wordt. Er van uitgaande dat behalve bij enkele zeer nabije mensen waarbij deze wens echt uit het hart komt, dit een vorm van beleefdheid is, kun je die wens het best plaatsen in de categorie algemeenheden, er zit namelijk niets persoonlijks aan. Het woord “wensen,” betekent verlangens, dus iets wat er nog niet is, dan komt de vraag is dat een verlangen van de wenser, of gaat het hier om een verlangen voor de ontvanger ? Ik ga uit van het laatste, we gunnen dan de ontvanger van onze wens de beste verlangens. Toch gek, we gunnen de ander verlangens, maar die hebben mensen toch altijd al ? We gunnen ze dus iets wat ze al hebben, nl. de verlangens zelf. Vreemde gewoonte eigenlijk als je het zo bekijkt. Zeg er dan tenminste achter “dat ze vervuld mogen worden.” Beter is om toch nog iets persoonlijks te zeggen, “een gelukkig en gezond nieuw jaar”.

In de tweede plaats kennen we allen de zgn. nieuwjaarsvoorspellingen. In de media verschijnen allerlei figuren die, daar naar gevraagd, toekomstige gebeurtenissen zeggen te weten of te ‘zien’. Sommigen geloven daar ook werkelijk in. Voorzover we weten is het ‘in iets geloven’ voorbehouden aan de mens, wij zijn in het evolutionaire proces weer een stapje verder dan het dierenrijk waar kennis en weten ophoudt bij ervaring en geheugen en waar ervaringen soms vanuit het voorgeslacht doorgegeven worden. Binnen deze ervaringen is er altijd een causaal verband, oorzaak en gevolg. Dit dient echter wel samenhangend te zijn. Dit causale verband zijn wij als mens niet kwijtgeraakt maar zit nog altijd diep in ons verankerd. Als er A is volgt B, dat is een vaststaand feit en blijft in alle gevallen ons denksysteem beïnvloeden. Wanneer we als kind geleerd hebben van onze ouders, als je dit doet gebeurt dat, zonder dat we het zelf ervaren hebben, wordt het causale verband bevestigd door onze opvoeders, later wordt dit voortgezet door je leraar op school of de priester in de kerk, enz. Als mens zijn wij in staat aan de toekomst te denken, wat ons anders maakt dan een dier. Vanuit het toekomstdenken van de mens zijn vele vragen voortgekomen die, zoals eerder gezegd, binnen onze structuur van oorzaak en gevolg moeten worden beantwoord. Daar waar deze, op A volgt B ervaring er niet is, wordt B ingevuld met geloof, zodat het causale verband toch in stand wordt gehouden. Alleen kennis(wetenschap) is in staat B weer als werkelijk en samenhangend gevolg te laten ervaren. Aangezien de wetenschap nog zoveel niet opgelost heeft, zal het ‘geloof in’ blijven voortbestaan en zullen wij allerlei vreemde en vaak ook onzinnige zaken tegen blijven komen, zoals de nieuwjaarsvoorspellingen.

Ten derde wil ik het fenomeen van de goede voornemens nog eens de revue laten passeren. Vaak wordt dit gezien als ergens opnieuw mee beginnen, waarmee ik het oneens ben. Je kan namelijk nooit opnieuw beginnen. Wat wel kan is het anders gaan doen. Opnieuw beginnen betekent dat je helemaal blanco, vanaf nul begint. Dit is onmogelijk. We worden als mens vanaf de conceptie gevormd en bepaald, door enerzijds onze genetische samenstelling die we meekregen van onze ouders, en de invloeden welke al vanuit de moederschoot bepalen wie we zijn, anderzijds wordt wie we zijn bepaald door omgevingsfactoren en opvoeding in de eerste levensjaren. Daarnaast worden we in de loop der tijd nog eens extra gevormd door ervaringen die we op doen tijdens ons leven. Wat je bent en hoe je gevormd bent, dat blijf je. Je kan wel andere keuzes gaan maken dan welke je tot nu toe gemaakt hebt. M.a.w. je kan nooit op nul beginnen alsof je (nog) geen vorming en opvoeding hebt gehad, maar wel tegen de voor jou negatieve dingen ingaan en het vanuit een bewuste wil, anders gaan doen. Je zal dan wel duidelijk moeten weten waar de negatieve dingen die je wil veranderen, vandaan komen. Ga het anders doen, want blanco opnieuw beginnen kan nu eenmaal niet. Op zich een goed streven maar, een goed voornemen moet nog wel in de praktijk worden gebracht en de praktijk is meestal dat we het na een paar weken maar voor lief nemen. Een oud patroon blijkt ontzettend moeilijk te veranderen. Toch wil ik u niet ontmoedigen, daarom een oud cliché, “waar een wil is, is een weg”. Rest mij de hoop uit te spreken dat u allen een gezond en gelukkig 2015 tegemoet gaat.

A.L. Duscees