De vloek van de sociale media

Een aantal jaren geleden schreef ik al eens een column met als kop: Internet, vloek of zegen ? Het was in een periode dat de sociale media net opkwamen, we kenden toen alleen nog hyves. Inmiddels zijn we zo ver dat sites als facebook, twitter en inmiddels ook instagram, wereldwijd miljoenen leden c.q. volgers hebben, natuurlijk heeft dit ook goede kanten, de snelheid waarmee iets wereldwijd verspreid wordt, denk hierbij o.a. aan gebeurtenissen rondom de Arabische lente enz. Ze kunnen ook een zgn. help functie hebben zoals b.v. je auto is gestolen, je zet dit op de sociale media met kenteken type, kleur enz. en duizenden kunnen er naar uitkijken, wat al meerdere malen geholpen heeft. Maar ook de andere kant hiervan heeft grote gevolgen. Het fenomeen op zich is niet verkeerd, maar de manier hoe er mee omgegaan wordt bepaald of iets een vloek of een zegen is. In deze column wil ik alleen ingaan op de vloek van de sociale media. Er bestaat een rapport: “de zwarte kant van de sociale media” waarin een 10-tal punten genoemd worden die als vloek gezien kunnen worden, over een paar daarvan wil ik wat kwijt.

Sociale media maken ons asociaal, het houdt ons weg van onze relationele verantwoordelijkheid, als voorbeeld: je ziet een berichtje van een vriend dat hij in het ziekenhuis is opgenomen, je antwoord daarop met sterkte, beterschap of ik zal aan je denken en dan is de kous af. Als je voorheen zoiets hoorde dan stuurde je hem een kaartje of sterker nog je zocht hem op in het ziekenhuis. De technologie maakt het ons gemakkelijk vooral geen persoonlijk contact te hebben. Waarom zou je bellen of op bezoek gaan als je ook een SMS of WhatsApp berichtje kan sturen.

Sociale media worden gebruikt om te manipuleren. In 2011 al kwam aan het licht dat in Amerika het leger en de overheid software ontwikkelden om in het geheim de sites als facebook en twitter te kunnen manipuleren met pro Amerika propaganda. Dit project maakt het ook mogelijk om discussies in online forums te manipuleren zodat de doelstellingen van de regering als het sterkst naar voren komen. Van China is eveneens bekend dat ze via dit soort programma’s hun bevolking beïnvloeden. Ook de grote multinationals moeten we hierbij niet uitsluiten, die evenzo met nep accounts of met bekende mensen die graag geloofd worden en hun ten dienste staan, ons beïnvloeden.

Sociale media voeden onze sensatiezucht. Hierbij hoef ik maar te wijzen naar de zwarte piet discussie, lekker schelden op elkaar, sensatie zoeken van achter je beeldscherm. Of zoiets als in 2011 bij een zeebeving voor de kust van Chili, het gerucht zich via Twitter verspreide dat er een Tsunami op Hawaï afkwam. Via de sociale media kon een kaart bekeken worden waarop aangegeven waar en op welk tijdstip Hawaï overspoeld zou worden. Grote paniek, maar toen het moment suprême daar was gebeurde er niets, een lullig golfje kabbelde de baai van Hawaï binnen.

Sociale media zetten aan tot terreur. Dit kan zijn op kleine schaal zoals pesten of sexuele intimidatie, maar ook massale rellen zoals in Londen gebeurde na het doodschieten door de politie van Mark Duggan. De sociale media speelden een grote rol bij het ontstaan en zich snel verspreiden van de rellen door het hele land. Ook wij kennen dit fenomeen denk hierbij aan het Groningse Haren. Ook de laatste maanden erg in het nieuws is het gebruik van deze media door terroristische organisaties als IS.

Verder kunnen nog grote vraagtekens gezet worden bij cybercriminaliteit en onze privacy binnen de sociale media, denk hierbij ook aan het algemeen bekende feit dat werkgevers deze media gebruiken om meer van hun sollicitanten te weten te komen. Het feit dat een en ander voor velen al een vorm van verslaving is, zou het in dat verband goed zijn om het religieuze gebruik van vasten ook voor de sociale media eens te gebruiken.

Het gaat er om hoe gebruiken we deze media ? Ten goede of ten kwade, zoals een mes in de handen van een chirurg of in die van een moordenaar. Omdat deze media zo snel zijn worden de allereerste reacties onmiddellijk online gezet. Zonder die media zou je het eerst laten bezinken vooraleer je een brief zou schrijven, als je dat überhaupt al zou doen, onderbuikgevoelens ebben weg of worden minder na verloop van tijd, in die zin kan de snelheid van het medium ook de vloek zijn.

A.L. Duscees