Dat is de natuur nu eenmaal, is dat fatalistisch ?

Als een kat met een muisje of vogeltje thuiskomt, kan je dat zielig vinden, maar meestal is het commentaar: “zo zit de natuur nu eenmaal in elkaar” en accepteren we dat. In de natuur is het voor de meeste vleesetende dieren, de zogenoemde carnivoren, een kwestie van overleven om andere dieren te doden en op te eten. Omnivoren daarentegen doden soms alleen als er niets anders voorhanden is. Toch is deze indeling een globale indeling. Bij carnivoren bestaat het voedsel voor 90% uit vlees, maar er wordt ook plantaardig voedsel gegeten. Bij omnivoren is dit omgekeerd maar ook zij eten dierlijk voedsel. Omnivoren zou je ook alleseters kunnen noemen. Chimpansees, evenals de mens gerangschikt onder de omnivoren, eten ook vlees zelfs zoogdieren zoals andere apen. De herbivoor zoals het rund is voor 100% een planteneter als je insecten die ze ook binnenkrijgen niet meerekent. De mens wordt gerangschikt als een omnivoor, een alleseter dus. Bij alleseters wordt gegeten wat voorhanden is. De plaats waar men leeft bepaalt mede het voedselpatroon, denk hierbij aan de volken uit het noorden als eskimo’s die alleen de beschikking hebben over dierlijk voedsel, ook ijsberen die daar leven zijn zuivere carnivoren in tegenstelling tot andere beersoorten die weer tot de omnivoren gerekend worden. In Indië onder de hindoes eet 40% nooit vlees.

Veelal is de gebitssamenstelling en het darmstelsel een aanwijzing voor het soort voedsel wat normaal gesproken gegeten wordt. Bij de mens gaat men ervan uit dat een duidelijke indeling wat moeilijker ligt omdat we al vele duizenden jaren ons eten koken of braden en ons gebit en darmstelsel daarop is aangepast. Om vlees te kunnen eten zal actief gedood moeten worden behalve bij de zogenoemde aaseters. Hierbij is dus duidelijk waarom het ene dier het andere dood en ook waarom mensen dieren doden, toch bestaat er nog een reden, dat is de territorium verdediging. Indringers, soms ook soortgenoten worden hierbij gedood, dat maakt ook onderdeel van de natuur uit. In de dierenwereld gebeurt het echter vaker dat een indringer alleen verjaagd wordt, zodat die op zoek gaat naar een ander gebied om te leven. Wat zegt dit over ons als mens ? Soortgenoten doden we niet om te eten, maar puur uit territoriumdrift. Territoriumdrift wat je ook kan aanduiden als machtswellust, egoïsme en eigen gelijk, of dit nu gericht is op geografische, materialistische of geestelijke zaken. Waarom is de mens hierin veel verder gegaan dan de dierenwereld ? Uiteraard heeft dit te maken met het gegeven dat ons brein tot veel meer in staat is dan dat van dieren. Door ons bewustzijn en de mogelijkheid berekenend te zijn heeft de mens een extra mogelijkheid om zijn persoonlijke territorium enorm uit te breiden, waarbij het bewustzijn dat hierbij ander leven gedood of verjaagd moet worden door een puur egoïstische beredenering als acceptabel gezien wordt.

Nu kan je ook zeggen ‘de natuur’ of onze aarde is soms ook een massamoordenaar als er natuurrampen plaats vinden, maar dan hebben we het niet over een levend iets zoals wij leven beschouwen en zeker niet over een beredeneerd plan. Naast het feit dat de hersenen van de mens met zijn uitzonderlijke vermogens ook hele goede dingen kunnen bewerkstelligen, zijn daarnaast dezelfde vermogens in staat dood en verderf te zaaien en het gebeurt nog ook. Stelt de mens zich hiermee boven de natuur als een zelfbenoemde godheid of is dit ook de aard die uit de natuur is voortgekomen als het recht van de sterkste ? Als dit laatste het geval is en daar lijkt het op, zullen oorlogen en vervolgingen waarbij het doden van mensen een groot onderdeel is, nooit ophouden. Dat is een toekomstig schrikbeeld. Toch ben ik er van overtuigd dat binnen het potentieel van menselijke vermogens men ook in staat moet zijn om dit schrikbeeld uit te bannen. Elk weldenkend mens zal dit ook willen, maar hoe krijgen we elk mens weldenkend ? Beter nog, hoe bannen we “bovennatuurlijke” machten of ideeën waar mensen achter aan lopen uit, naast onze menselijke egoïstische eigenschappen ?

A.L. Duscees