Angst
als hype


Er
is een uitspraak bekend van Franklin D. Roosevelt, waar hij zegt:
“Het enige waar we angst voor moeten hebben is angst zelf.” Deze
uitspraak is momenteel wel erg actueel, gezien de grote aandacht
welke in de pers en op TV gegeven wordt aan mogelijke aanslagen in
Nederland. De reden hiervoor is bekend, deelname van Nederland aan de
strijd tegen IS. Eerst wat is angst ? Het is een emotie veroorzaakt
door een waargenomen of beleefde bedreiging en wordt beschouwd als
een basaal overlevingsmechanisme als reactie op een specifieke
prikkel, zoals pijn of dreiging van gevaar en zal een
vecht-of-vluchtreactie tot gevolg hebben. In een extreme vorm kan
verstarring optreden ‘verlamd door angst’. Duidelijk is ook dat angst
vele vormen kan hebben, denk aan angstfobieën enz. teveel om
allemaal op te noemen, de angst waar we het hier over hebben is een
gerichte angst, als deze gericht is op een bepaald object of
situatie, spreekt men van vrees. Als de oorzaak, bijvoorbeeld een
onweersbui voorbij is, is de vrees ook verdwenen. De gerichte angst
voor terroristische aanslagen zullen, tenzij je er zelf een hebt
meegemaakt, door beelden die we zien van zo’n aanslag heel sterk op
ons inwerken en door de vele aandacht ons worden aangepraat.

Er
zijn verschillende oorzaken waardoor vrees ontstaat, in dit geval
ontstaat dit door ingrijpende gebeurtenissen die we zien of zelf
meemaken, zoals 9/11, of de aanslagen in Madrid en Londen, de moord
op Theo van Gogh en sinds kort de afschuwelijke beelden van
onthoofdingen. Deze gevoelens van angst of vrees zijn net als de
gevoelens als boosheid en neerslachtigheid een teken van een normale
aanpassing van ons organisme aan gevaarlijke, moeilijke of extreme
omgevingscondities. Deze vrees prepareert ons op mogelijk gevaar
en/of het ondernemen van bepaalde acties zoals attent en waakzaam
zijn. Nu de vraag hoe reëel is deze huidige vrees ? Is deze reëler
dan b.v. doodgeschoten worden door een fout bij een afrekening in het
criminele circuit, of met het vliegtuig waarin je zit neergehaald
worden boven oorlogsgebied, getroffen worden door een aardbeving of
typhoon, of door de bliksem getroffen worden tijdens de vele
onweersbuien die ons land kent, het Ebola virus krijgen, enz. enz. ?

Terroristische daden zijn meestal gericht tegen bepaalde personen of
instellingen, maar ook met het doel angst te zaaien en willekeurig
een bom te laten ontploffen daar waar veel mensen zijn. In ons land
lopen waarschijnlijk een aantal gekken (hoeveel ?) rond die dat
zouden kunnen doen, een aantal zijn in het vizier van de
veiligheidsdiensten, maar waarschijnlijk niet allemaal, daar kun je
je dus niet tegen wapenen, betekent dat dan dat we uit vrees daarvoor
ons leven moeten gaan aanpassen ? Voor mezelf sprekend zeg ik nee,
want hoe zou ik kunnen voorkomen dat ik precies op het verkeerde
moment op de verkeerde plaats zou zijn ? Thuis blijven zitten en de
deur niet meer uitgaan ? Ja, het kan gebeuren en misschien is de kans
iets groter nu Nederland F 16’s stuurt, ieder weldenkend mens kan dat
bedenken, maar waarom de media in Nederland dit tot een echte hype
maken is me niet duidelijk, hype’s hebben als kenmerk dat ze
tijdelijk zijn en bovenmatig veel media aandacht krijgen, ze kunnen
spontaan ontstaan door elkaar versterkende drijfveren van enerzijds
de nieuwsconsument en anderzijds de producenten van nieuws.
De
nieuwsconsument heeft de neiging om iets als belangrijk te beschouwen
als de media er veel aandacht aan besteden, waarna vervolgens de
nieuwsproducenten dit brengen omdat volgens hen de consument dit
belangrijk vindt. Het tegenovergestelde, je ogen sluiten en alles
doodzwijgen is natuurlijk ook niet goed, maar zoals zo vaak de gulden
middenweg tussen beide uitersten lijkt erg moeilijk te zijn. Maar
ach, volgende maand hebben we gegarandeerd wel weer een nieuwe hype.

A.L.
Duscees