Broodjeaapverhalen

Afgelopen
week las ik in deze krant de kop: “Broodje-Aap-verhalen over de
nieuwe Wmo-wetgeving ontkracht,” wat volgens het Genootschap Onze
Taal aan elkaar geschreven moet worden, (zie kop). Maar daar gaat het
niet over, ik vroeg me af waar deze uitdrukking vandaan komt. We
weten waarschijnlijk allemaal dat broodjeaapverhalen duiden op
verhalen die niet kloppen. Volgens hetzelfde genootschap is een
broodjeaapverhaal een verzonnen verhaal, waarin de hoofdpersoon
meestal iets gruwelijks overkomt. Het verhaal wordt als waargebeurd
doorverteld, en wordt vaak geloofd. Broodjeaapverhalen spelen in op
universele angsten en duiken soms over de hele wereld op als een
soort mythe. De naam broodjeaapverhaal (of kortweg broodje aap) is
afgeleid van de titel van het boek Broodje aap. De folklore van de
post-industriële samenleving uit 1978 van de Amerikaans-Nederlandse
schrijfster Ethel Portnoy, waarin dergelijke verhalen gebundeld
werden. Het titelverhaal heeft in het kort de volgende strekking. Een
vrachtwagen van een fastfoodleverancier wordt van achteren
aangereden. Hierdoor valt de achterklep open. De vrachtwagen zit zo
vol dat een van de basisproducten voor de hamburgers naar buiten
valt: het lijk van een aap! M.a.w. het vlees voor de hamburgers zou
apenvlees zijn. Dit als werkelijk gebeurd verhaal verteld, wordt
graag geloofd. Dit soort broodjeaapverhalen komen we ook nogal eens
tegen in onze media, hoe ze daarin terechtkomen komt meestal doordat
de betreffende journalist onvoldoende hoor en wederhoor heeft
toegepast, of niet op zoek is gegaan naar feiten vooraleer iets
beweerd wordt. In serieuze media zou dit niet moeten voorkomen, onze
sociale media als facebook en twitter staan er al vol mee. Soms wordt
daarvoor als bewijs van de waarheid een uitspraak toegeschreven aan
een bekend of zgn. deskundig figuur, die bij navraag er niets van af
weet of helemaal niet bestaat. Vaak ook zijn het meningen van mensen
die niet als mening, maar als werkelijkheid naar voren gebracht
worden door de media. Kortom broodjeaapverhalen komen we dagelijks
tegen. Zelf iets checken en als dat niet kan even afwachten hoe dit
verhaal zich in de toekomst staande houdt is meestal al genoeg om er
achter te komen of iets waar is. Het is overigens goed dat de
broodjeaapverhalen over de nieuwe WMO-wet in deze krant en door de
gemeente ontkracht worden. Dat zijn hopelijk geen broodjeaapverhalen.

A.L.
Duscees