Rouw
of medeleven ?

Vorige
week was er voor het eerst sinds een halve eeuw weer een dag van
nationale rouw, dit naar aanleiding van het neerhalen van vlucht MH
17 waarin 193 Nederlanders zaten. De indrukwekkende gebeurtenis bij
het thuishalen van de stoffelijke overschotten welke wij op tv konden
zien en die ik samen met goede vrienden op de camping heb gevolgd,
bleef onze gesprekken in die dagen bepalen. Diezelfde week echter
kregen die goede vrienden een telefoontje dat een neef was overleden
en een dag later is ook een broer van hem gestorven, waarbij de
laatste plotseling en onverwacht. Begrijpelijk dat in onze gesprekken
toen, de eerste gebeurtenis met het vliegtuig onmiddellijk naar de
achtergrond verdween. Bij hen begon het echte rouwen. Een en ander
was voor mij aanleiding om over het begrip rouwen eens na te denken.
Rouwen is een emotioneel proces waarbij het verliezen van een
bepaalde liefde, in wat voor vorm dan ook, de oorzaak is, en het
verliezen van een kind meestal het allerergste is. Zo’n rouwproces
kent een aantal fasen zo las ik van een deskundige. Het rationele
gedeelte wordt als eerste verwerkt en duurt meestal niet zo lang, dat
is namelijk het aanvaarden van de realiteit en beseffen dat dit
onomkeerbaar is. Het emotionele proces begint bij het doorleven van
pijn en verdriet en soms ook woede, dit kan van de ene persoon tot de
andere erg verschillen, we moeten onszelf daar ook de ruimte voor
geven en het uitten in wat voor vorm dan ook, dan volgt het aanpassen
aan een nieuwe relatievorm ten aanzien van de overledene. De levende
relatie veranderd geleidelijk in een herinneringsrelatie en tenslotte
moeten de emotionele gevoelens een plaats krijgen. Wanneer ik dit
proces beschouw denk ik dat dit wel erg verschilt met wat wij
doorleven als we over een dag van nationale rouw spreken. Eigenlijk
zou dit de dag van nationaal medeleven moeten heten. Het meeleven
t.a.v. slachtoffers en nabestaanden is een heel kort proces en vaak
gebaseerd op de inleving als dit mij eens zou overkomen, maar omdat
het in ons geval geen werkelijkheid is, verdwijnt dit al snel. Een
ander aspect is wanneer er woede bij komt kijken, woede omdat de dood
op dat moment nog helemaal niet nodig was, dit kan zijn door
menselijke fouten b.v. in het medisch circuit of in het verkeer enz.
In het geval van vlucht MH 17 is dit overduidelijk, maar in alle
gevallen van oorlog en geweld is dit duidelijk. De oorzaak daarvan
wordt door Neerlandicus Wim Daniëls prachtig verwoord in zijn
gedicht: “Ideaten” wat ik hierbij wil afdrukken.

Vliegen
kan nog wel

maar
vluchten niet meer

voor
idioten met idealen

die
denken dat ze een land

een
grens, een god

te
verdedigen hebben

ten
koste van alles

een
kind dat op het strand speelt

een
vrouw op weg naar haar werk

een
man op weg naar huis

een
gezin op reis naar het land

waarover
ze al zo lang spraken

Het
is geen vergissing

maar
een nieuw woord

ideaten

idioten
met idealen

idealen
in de koppen van idioten

Met
een vastberaden blik

die
lachwekkend is

kijken
ze in de camera

de
wapens bij de hand

en
woorden

die
levens kostten

en
kosten

A.L.Duscees