Recht
of krom

De
gebeurtenissen van 2 weken geleden in Deurne, hebben volop discussie
teweeg gebracht of het aanvaardbaar is dat 2 overvallers zijn
doodgeschoten. In eerste instantie was mijn reactie hierop, zoals
wellicht bij velen: “mooi, een koekje van eigen deeg, moeten ze
maar met hun tengels van andermans spullen afblijven, zeker ook als
je zelf nog met een wapen loopt te zwaaien”. Ook zegt mijn gevoel
dat je je mag verweren als je aangevallen wordt en is het hij of ik,
noodweer dus. Zo’n noodweer reactie is altijd in een split second, er
is geen tijd om eerst eens na te gaan denken wat moet ik nu doen en
wat zijn de consequenties daarvan. Nee, het is de automatische
reactie van onze hersenen op een levensbedreigende situatie. Men
noemt dit de vecht-of-vluchtreactie dit is een verdedigingsreactie
dat bij mensen en dieren optreedt als er acuut gevaar is. De reactie
begint met acute hevige angst en stress. Als gevolg hiervan
produceert het lichaam grote hoeveelheden adrenaline en cortisol
(stresshormonen), de bloeddruk en hartslag gaan omhoog, de spieren
worden gespannen, haren komen rechtop te staan (kippenvel), de
zintuigen worden scherper (pupillen verwijden) en de pijngevoeligheid
daalt naar een zeer laag niveau (endorfinestimulus).
Hierdoor is het
lichaam voorbereid op een gevecht of om op de vlucht te slaan.

Dit
zijn automatische en onbewuste reacties. In het voornoemde geval zal
wanneer je zelf een wapen in de hand hebt door de hevige angst en
stress zonder nadenken een klap worden uitgedeeld in dit geval een
schot gelost. Na deze eerste heftige reacties komt al snel het moment
dat de ratio ook mee gaat doen, dat kan al in een fractie van een
seconde zijn. M.a.w. voor een tweede schot hebben de hersenen al een
afweging gemaakt. En hier ligt volgens mij het zwakke punt als
aanspraak gemaakt gaat worden op noodweer en een moment van
ontoerekeningsvatbaarheid door de enorme stress. Ook het feit dat men
zelf een pistool voorhanden heeft, geladen is en de veiligheidspal is
overgehaald, geeft aan dat het gebruiken daarvan al in een eerder
stadium overwogen is. Dit lijkt op het Amerikaanse gedachtegoed,
iedereen heeft recht op een wapen om zichzelf en zijn huis te
verdedigen. Dat gedachtegoed met alle gevolgen daarvan zoals in
Amerika zal hopelijk nooit het Nederlandse worden.

Echter ook de
overvallers hebben vooraf een afweging gemaakt, wellicht heeft het
feit dat wij in Nederland niet zoals in Amerika allemaal bewapend
zijn, voor hen de doorslag gegeven het risico laag in te schatten,
zeker daar ze zelf wel bewapend waren. In die zin zou deze
gebeurtenis wel eens kunnen meehelpen om potentiële overvallers op
andere gedachten te brengen. Maar ook het omgekeerde kan gebeuren, in
plaats van alleen te dreigen met een wapen zou men misschien dat
wapen onmiddellijk gebruiken om hun eigen risico uit te sluiten. Met
het gevolg dat er meer onschuldige doden gaan vallen. Het feit dat
men een overval pleegt geeft al aan dat men zich helemaal niet
bekommert om de slachtoffers. Gezien het feit dat mijn sympathie
uitgaat naar de juwelier en zijn vrouw, hoop ik dat de rechter
wettelijke middelen heeft om ze vrij te spreken, toch schuilt er m.i.
een gevaar in voor onze rechtsstaat. Het idee, als me dit aangedaan
wordt mag ik dat doen, is een vorm van eigen rechter spelen. Hoewel
ik begrijp dat er geroepen wordt om zwaardere straffen, is het spelen
voor eigen rechter geen goede zaak. In dit geval is de doodstraf
uitgedeeld en die straf bestaat al lang niet meer in Nederland,
gelukkig maar.

Noodweer kan en mag soms een rol spelen bij de
beoordeling door de rechter maar het is wel een heel dunne draad, ik
zou me hierbij kunnen voorstellen dat het doodschieten van de tweede
overvaller, de rechter grote hoofdbrekens gaat kosten. Dit zal voor
de vrouw die geschoten heeft, ondanks de afloop van de rechterlijke
beslissing, voor haar een groot drama blijven. Eén ding hoop ik, dat
door de uitspraak onze rechtsstaat onze rechtsstaat blijft. Eigen
rechter spelen hoort daar niet in thuis.

A.L.Duscees