Denkpatroon
of propaganda ?

Als
columnist kun je er eigenlijk niet omheen, iets over Wilders
schrijven, elke bekende columnist laat wel iets van zich horen over
de nieuwste uitspraken van hem, hetzij in een column of op twitter.
Niet dat ik mezelf als een bekende columnist zie, geenszins, een paar
mensen in Dongen en mijn familie kennen mij als zodanig, maar ik ga
het niet doen. Wel wil ik het fenomeen van oneliners in combinatie
met, of gebaseerd op onderbuikgevoelens nog eens onder de aandacht
brengen. Het is niet de eerste keer dat ik hierover schrijf,
persoonlijk vind ik het belangrijk genoeg dit nogmaals naar voren te
brengen.

Een
oneliner is een korte, meestal geestige uitspraak ten aanzien van een
bepaald onderwerp of gedachte, met als bedoeling dat deze blijft
hangen en als de kern van het probleem of de oplossing gezien wordt.
Je zou het ook een soort metafoor kunnen noemen. Maar zoals een
metafoor een vorm van beeldspraak is waarbij geen
vergelijkingswoorden (als, zoals, net een) gebruikt worden, geldt dit
ook voor de oneliner. M.a.w. het geeft nooit echt de exacte kern of
oplossing weer. Ditzelfde geldt als het retorisch bedoeld is of als
tegenstelling of buitensporige overdrijving. Aangezien ons brein vaak
te lui is om ergens goed over na te denken, worden deze oneliners
vaak voor waar aangenomen.

Onderbuikgevoel
is de uitdrukking voor gevoelens en emoties die als negatief ervaren
worden. Het onderbuikgevoel wordt niet als constructief gezien, maar
staat bekend als een van de eerste emoties die bij ongenoegen naar
boven komen, zonder dat daar verstandelijk over nagedacht wordt en
men vaak niet te rade gaat omtrent gevolgen of oorzaken van deze
gevoelens. Opmerkelijk is dat in de reklamewereld men juist op dit
soort gevoelens appelleert omdat deze belangrijk zijn voor een
effectieve communicatie. Natuurlijk weet men dit in de politiek ook.
Wordt in deze zin met oneliners op die gevoelens ingegaan,
gegarandeerd dat velen zich dan begrepen voelen en ervan uitgaan dat
deze boodschap de juiste is, dit is echter in veel gevallen niet
waar.

Als
voorbeeld het idee dat bij velen heeft postgevat dat in onze
gevangenissen de van Marokkaanse afkomst zijnde criminelen
oververtegenwoordigd zijn. Dit klopt helemaal niet. Wat wel waar is,
is dat uit de Marokkaanse gemeenschap er procentueel meer criminelen
voortkomen dan uit onze autochtone bevolking. Dit ligt overigens voor
de Antillianen nog iets hoger. Volgens CBS cijfers, die voor iedereen
via internet te zien zijn, blijkt dat plm. 50% van de gevangenen
autochtoon is en 5,6 % van Marokkaanse afkomst, de overige 44,4 %
zijn mensen afkomstig uit alle andere landen van de wereld waaronder
dus ook andere allochtonen als Antillianen, Surinamers en Turken. Het
feit dat er een criminaliteitsprobleem is in de Marokkaanse
gemeenschap, wat echt zo is, wordt door in te gaan op
onderbuikgevoelens en door middel van oneliners ons voorgeschoteld als
zouden ze oververtegenwoordigd zijn in onze gevangenissen.

Voor veel
van de stemmers op deze oneliner politici is dat dan ook waar. Toch
zeggen de cijfers anders, uitgaande van een bevolkingsgroep van zo’n
179.000 is 1,07 % van de 1e en 2e generatie Marokkanen gedetineerd,
wat betekent dat 98,3 % het niet is. Nogal een groot verschil om deze
bevolkingsgroep dan maar in zijn geheel daar op aan te zien. Dit
betreffen cijfers van gedetineerden, betrekken we daar ook de andere
vormen van gestraften bij zoals taakstraffen e.d., dan komen we op
resp. 5 en 95 %.

Uit
een en ander mag toch wel geconcludeerd worden dat de beleving van
veel mensen niet gebaseerd is op een overmaat aan goed nadenken, maar
meer op zoals ik dit al eerder schreef in mijn column ‘populisme, de
luiheid van ons brein’, het volgen van de negatieve emoties bij het
horen of zien van criminele activiteiten. Het subtiele onderscheid
tussen de kans dat je crimineel bent als je Marokkaan bent en de kans
dat je Marokkaan bent als je crimineel bent is aan ons brein meestal
niet besteed. Dat betekent werk aan de winkel om eens goed na te
denken. Mijn pleidooi is dan ook, denk zelf eens na of zoek eens iets
op in plaats van achter allerlei oneliners aan te lopen. Het feit dat
criminelen vaak Marokkaan blijken te zijn blijft hangen in ons brein
en daarom roept men dat Marokkanen crimineel zijn. Als dit dan ook
nog eens in de media geroepen wordt is een vooroordeel geboren.
Natuurlijk is het zo dat criminaliteit of ernstige overlast keihard
aangepakt moet worden, maar dit geldt voor elke crimineel of lastpak.
Er is toch niemand die de Nederlanders als een crimineel volkje ziet,
omdat 50% van de gedetineerden autochtoon is, waarom zouden we het
dan bij 5 % wel doen ?

A.L.
Duscees