Kleine
taal ergernissen

Kent
u deze nog ? s.s.t.t. Een afkorting welke vroeger vaak gebruikt werd,
maar tegenwoordig zeldzaam is. Hij staat voor salvis titulis
(behoudens de titels) en werd gebruikt bij het adresseren aan iemand
waarbij men zijn of haar eventuele titel (s) niet kende. Ook AD (anno
domino), wat overigens ook Algemeen Dagblad kan betekenen, zien we
niet zo vaak meer. Mijn ergernissen gaan ditmaal, zoals u wellicht al
begrepen heeft over afkortingen. Afkortingen waar wij dagelijks mee
om de oren worden geslagen en die, uitgaande van mijzelf, in veel
gevallen abracadabra zijn. Volgens de Woordenlijst Nederlandse Taal
(Groene Boekje) zijn er een vijftal categorieën van afkortingen.
Taaltechnisch zal dat allemaal wel kloppen, maar mij zegt het niks.
Voor mij is belangrijk dat ik weet waar een afkorting voor staat.
Natuurlijk ken ik er een flink aantal, zoals ook de bovengenoemde,
maar misschien nog wel meer die me niets zeggen, ik denk dan, “zeg
nu eens gewoon waar je het over hebt.” Er zijn afkortingen die
vooral gebezigd worden binnen een bepaalde discipline, zoals de
wetenschap, de politiek, het medisch circuit, computertermen of
schoolaanduidingen, ambtelijke taal, enz. enz. In een aantal gevallen
worden afkortingen een begrip en worden ze als woord gebruikt waarvan
we niet eens meer weten dat het een afkorting is.

B.v. pin,
persoonlijk identificatie nummer, of een naam als NAC, Noad Advendo
Combinatie, waarbij de namen Noad en Advendo ook weer afkortingen
zijn. Bij deze twee voornoemde gevallen vind ik het niet erg, want
iedereen begrijpt wat bedoeld wordt. Ook de namen van
omroepverenigingen of politieke partijen kennen we, al weten we niet
altijd wat ze betekenen. Maar hoeveel afkortingen worden er niet
gebezigd waar we niets van begrijpen. Bij het nakijken van de
afkortingenlijst Nederlandse Taal zag ik bovendien dat zeker meer dan
de helft van de afkortingen staan voor Engelse woorden of
uitdrukkingen. Van oudsher werden overigens regelmatig Latijnse
uitdrukkingen gebruikt. Soms heb ik het idee dat afkortingen ook
gebruikt worden om intelligent over te komen, zoiets van: “hoor
eens hoe slim ik ben, dat jullie dat niet weten zeg.” Daarnaast
zijn er ook nog afkortingen die voor meerdere betekenissen staan, ik
noem er een aantal: ABN- algemeen beschaafd nederlands,
algemene bank nederland. ATB- automatische treinbeïnvloeding, all
terrain bike, arbeidstraject begeleiding en amsterdamse trade bank.
BKR- beeldende kunstenaars regeling, bureau krediet registratie. COC-
christelijke onderwijs centrale of de vereniging tot integratie
homoseksualiteit. CV – commanditaire vennootschap, coöperatieve
vereniging, curriculum vitae, carnavalsvereniging, centrale
verwarming. Enz. enz. Hierbij kan dit in sommige gevallen tot flinke
verwarring leiden. Bij de komst van de PC (personal computer) de
mobieltjes en het internet is een en ander helemaal de
spuigaten uit gaan lopen. SMS (short message service) zorgde ervoor
dat we zowat alles gingen afkorten, vaak ook straattaal of iets zoals
ff w88 staat voor even wachten, enz. Het woord effe komt niet in het
nederlandse woordenboek voor, effen wel maar dat betekent iets
anders. De afkorting ff komt uit de muziek en staat voor
fortissimo. Het 140 tekens tellende Twitter bericht deed daar nog
eens een schepje bovenop.

In de programma’s op TV wordt
tegenwoordig door allemaal verwezen naar hun facebook- of
twitterpagina, waarbij het hekje (hashtag) # voor de twitterpagina
helemaal onduidelijk is, zoals bv. #aynil of #dwdd, wat
respectievelijk staat voor ‘all you need is love’ en de wereld
draait door’. Het typerende van dit alles is, dat ik merk dat
hierin een generatiekloof zichtbaar wordt. Mijn kinderen kunnen mij
precies uitleggen waar bepaalde afkortingen voor staan, maar de
vanouds bekende Nederlandse afkortingen moet ik hun vaak weer
uitleggen. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit alles ook
te maken heeft met de snelheid van onze tegenwoordige maatschappij,
alles moet sneller, dus ook ons taalgebruik. Globalisering maakt
verder dat de huidige afkortingen bijna allemaal in het Engels zijn.
Het woord zelf is dat ook al, globaal in het Nederlands heeft een
heel andere betekenis. Op de website “goeievraag.nl
(taalkundig een niet juiste schrijfwijze), kwam ik een antwoord tegen
wat me wel aanstaat: “soms worden in afkortingen, ‘moeilijke’
of buitenlandse woorden gebruikt door mensen die zelf, wanneer daar
naar gevraagd wordt, niet duidelijk kunnen maken wat ze bedoelen.”
Interessant willen doen dus. Wat mij betreft nemen we iets meer tijd
om duidelijk te zijn, door afkortingen gewoon als hele woorden uit te
spreken of te schrijven, en dan zo mogelijk ook nog in het
Nederlands, zodat we elkaar goed begrijpen.

A.L.
Duscees