Gelukkig
hebben we de foto’s nog

Na
de natuurramp op de Filipijnen, was er te horen dat dit soort grote
rampen steeds vaker zullen voorkomen. Volgens deskundigen doordat de
aarde opwarmt en dit indirect aan het onverantwoordelijk gedrag van
de mens te wijten zou zijn. Naast natuurrampen die ons overkomen,
kennen we ook de zgn. antropogene rampen, ook wel milieurampen
genoemd, deze worden direct door menselijk handelen veroorzaakt. Een
paar daarvan zijn o.a. Bophal (India) het gaslek van Union Carbide,
Chernobyl (Oekraïne) ontploffing kerncentrale, Soveso (Italië)
dioxine gaswolk, en olierampen met schepen en boorplatforms, waarbij
miljoenen tonnen ruwe olie, de zeeën en kusten bevuilden en
vergiftigden.

Bij bijna al dit soort rampen kon achteraf
geconstateerd worden dat bezuinigen op de veiligheid de voornaamste
oorzaak was. Blijkbaar is de kostenpost voor veiligheidsmaatregelen
niet populair bij de grote multinationals. Vaak ook worden nationale
veiligheidsvoorschriften ontdoken door zich te houden aan de
voorschriften van landen waar men ook een vestiging heeft en die
minder verregaand zijn. Een ding is duidelijk, veiligheid is een
kostenpost en levert geen geld op. Dat is dan ook de reden dat
verantwoordelijkheid voor mens en natuur bij die grote bedrijven vaak
als sluitpost op de begroting staat. Deze allemaal beursgenoteerde
bedrijven hebben maar 1 doel, hun aandeelhouders tevreden houden,
waarbij duidelijk is dat aandeelhouders ook maar 1 doel hebben, nl.
een zo’n hoog mogelijke opbrengst op hun geïnvesteerde geld. Dit
is een wat simpele constatering van een heel ingewikkeld systeem
binnen de kapitaalmarkt, maar is wel de kern waar het in wezen om
draait. Een hoog dividend en zo mogelijk ook nog stijging van de
aandelenkoers, maakt dat aandeelhouders de macht die ze bezitten
gebruiken om dat doel te bereiken. Door de hebzucht van elke
aandeelhouder individueel, een zo hoog mogelijke opbrengst van zijn
geld, i.pl.v. een lagere rente bij de bank, worden bedrijven
gedwongen alles uit de kast te halen wat er in zit, dus de kosten zo
laag mogelijk te houden. Natuurlijk is het goed dat mensen bereid
zijn geld te investeren in het bedrijfsleven.

Elk bedrijf heeft geld
nodig om zijn activiteiten te kunnen ontplooien, bovendien zijn
bedrijven noodzakelijk voor onze werkgelegenheid. Echter de intentie
van investeerders waarom zij dit doen, maakt alles uit ten aanzien
van het bedrijfsbeleid. Gelukkig zijn er ook investeerders die ergens
in geloven en iets een kans willen geven, daardoor ook vaak met
minder opbrengst tevreden zijn, maar dit zijn er weinigen. Het
merendeel, zeker als we over de grote multinationals praten, is maar
op 1 ding gefocust, zoveel mogelijk binnenhalen. Wie zijn nu die
aandeelhouders ? In ieder geval mensen met geld, maar bovenal
maatschappijen als verzekeringen, pensioenfondsen en banken,
waarbinnen individuele menselijke afwegingen of
milieuverstoringen, geen enkele rol spelen en het rendement boven
alles gaat. Heel vaak ook loopt men er niet mee te koop waarin het
geld belegd wordt en zijn het mensen die naar het schijnt, heel
betrokken zijn bij maatschappelijke en milieuproblematieken. Maar hoe
stelliger men iets beweerd, hoe meer er verborgen wordt. Als we zien
waarin allemaal geïnvesteerd wordt en om welke reden, blijkt die
betrokkenheid minder betrokken dan men doet voorkomen. De gevolgen
van dit alles wil ik laten zien in de volgende metafoor.

Een
jongeman zit thuis foto’s te bekijken bij zijn moeder, die als
bijstandsmoeder de touwtjes aan elkaar probeert te knopen. Foto’s
welke een prachtig landgoed en huis laten zien en waarop de grote
rijkdom van de eigenaar zichtbaar wordt. Het zijn foto’s van zijn
opa die door hard werken miljoenen had verdiend en zich daardoor dit
alles had kunnen veroorloven. Bij zijn overlijden liet hij alles na
aan zijn zoon, deze zoon echter dacht alleen maar aan zijn eigen
plezier, liet de boel de boel en gaf heel veel geld uit waarbij hij
zich niet bekommerde over de gevolgen van zijn leefwijze. Die
gevolgen bleven niet uit, de bankrekening raakte leeg, het huis en
landgoed kon niet meer onderhouden worden, alles raakte in verval.
Het moest verkocht worden, maar met zo’n lage opbrengst dat de
schulden die inmiddels gemaakt waren er niet mee betaald konden
worden. Zijn vrouw verlaat hem en hijzelf komt als dakloze op straat
terecht. Zijn zoon zit nu naar die foto’s te kijken, hoe het was en
wat ook voor hem had kunnen zijn. Een prachtige erfenis naar de
knoppen door egoïstische hebzucht en onverantwoordelijk gedrag van
zijn vader.

U
begrijpt dat deze metafoor staat voor ONZE erfenis, DE AARDE, die ook
op het punt staat totaal in verval te geraken door de hebzucht en het
onverantwoordelijke gedrag van ons als bewoners. Dit werd pas weer
duidelijk door een berichtje in het NRC van 24 nov. ’13: “Smog
teistert Noordoosten van China, steden levensgevaarlijk”. Maar
ook bij ons in het Westen is nog steeds grondstof verslindende
energie, inclusief haar vervuiling, nodig omdat de economische groei
heilig is. (Zie o.a. boringen Noordpool, waarbij ook Shell indirect
betrokken is).

Wij
allen zijn de aandeelhouders en de vraag is, hoe gaan WIJ daar mee om
? Of willen we dat onze erfgenamen, onze kleinkinderen, straks
cynisch zullen zeggen: “gelukkig hebben we de foto’s nog ?”

A.L.
Duscees