Donor
ja of donor nee

Onlangs
was er “opnieuw” een campagne om mensen te bewegen zich als donor
aan te melden. Nog steeds zijn er veel te weinig orgaan donoren, met
alle gevolgen van dien voor mensen wier leven daarvan afhangt. Het
idee om mensen alleen een donororgaan te geven als ze zelf ook als
donor zijn aangemeld wordt steeds vaker gehoord en kan een stok
achter de deur zijn om meer donoren te krijgen. Ook o.a. het
Belgische systeem, iedereen is donor tenzij duidelijk is aangegeven
dat je het niet wilt, kan een stap in de goede richting zijn. Waarom
gaat het zo moeizaam ? Uit de meeste onderzoeken die daarnaar zijn
gedaan, komt naar voren dat mensen een gebrek aan vertrouwen hebben
in de medische stand op het moment dat ze doodgaan of misschien
doodgaan. Men is bang dat omwille van hun organen de stekker er bij
hun uitgetrokken wordt.

Hoe reëel is dit ? Of kun je misschien juist
het omgekeerde zeggen, men wacht te lang om de stekker er uit te
trekken en laat patiënten onnodig lang in leven, alleen omdat van
artsen verwacht wordt dat ze met alle mogelijkheden welke er zijn,
het leven zo lang mogelijk in stand proberen te houden ? Wat is de
mentaliteit bij artsen ? Vermoedelijk heel divers, net zo als
meningen bij mensen divers zijn. In een boekje wat ik las,
“onverklaarbaar bewoond” van arts en filosoof Bert Keizer, waarin
tot uitdrukking wordt gebracht dat het lichaam wat onbewoonbaar wordt
verklaard, vaak onverklaarbaar nog wordt bewoond. De diversiteit in
meningen komt duidelijk naar voren wanneer hij enkele maanden een
aantal hersenchirurgen en hun patiënten volgt.
Hij schetst een zeer
levendig en realistisch beeld vol onderlinge dialogen en observaties.
Hij bewondert zijn collega’s om hun durf en vaardigheden, maar
stelt ook kritische vragen over de gevolgen van de ingrepen. Uit een
en ander komt naar voren dat medici soms heel verschillend denken of
een behandeling wel of niet gedaan moet worden, maar dat de
beslissing nooit bij één persoon alleen ligt, het team van artsen
wat bij dit soort behandelingen noodzakelijk is bepalen gezamenlijk
wat er gaat gebeuren. Hierbij komt ook duidelijk naar voren dat het
niets doen, een van de moeilijkst te regelen strategieën is in een
ziekenhuis. Het neerleggen bij een bepaalde situatie blijkt doordat
er te weinig boerenverstand aanwezig is en teveel hogere wetenschap
een bijzonder moeilijke beslissing. Soms krijgt een patiënt dit wel
te horen: “je moet er maar mee leren leven” wat in veel van die
gevallen betekent “je moet er maar mee leren sterven.” Maar dit
gaat in tegen alles waar een arts voor staat. Bij één zo’n geval
is de dialoog tussen artsen als volgt: Een mevrouw (drie kankers)
ligt in een uitzichtloze situatie, de antibiotica worden gestopt en
zij krijgt nu beleid 2, dat wil zeggen niet meer naar de IC of aan de
beademing. Wat is beleid 3 ? vraagt dr. Keizer.

Dat is echt
abstineren, echt niks doen, hoewel ziekenhuisartsen tijdens het niks
doen een infuus gewoon laten doorlopen. Dat is niet slim bij de
naderende dood, want die komt er dan weer moeilijker in, net of de
deur klemt. “Geef haar dan beleid 4” zou ik zeggen. “Beleid 4
hebben wij hier niet.” Beleid 4 is iemand op een bedje van morfine
met mogelijk een snufje Dormicum het graf in verwennen. “Jij bent
gek.” “Ik heb het zelf wel mooi op laten nemen in mijn
NVVE-verklaring.” Euthaniseren (beleid 4) is er dus niet. M.a.w.
het lijkt er op dat artsen in dit ziekenhuis geen handelingen
verrichten om iemand sneller te laten sterven. Openheid en
transparantie is de huidige roep in onze maatschappij, je zou zeggen
dat dit ook het vertrouwen in de medische stand zou moeten doen
toenemen, maar werkt dit wel zo ? Volgens een gedragsexpert niet, hoe
meer we in de keuken kijken, hoe minder we de kok vertrouwen.
Vertrouwen in de medemens is een emotie die weinig met logica te
maken heeft, het is niet rationeel. Vertrouwen zit al miljoenen jaren
in ons brein ingebakken, want alleen door elkaar blindelings te
vertrouwen konden we overleven op de savannen van Afrika. Wie teveel
nadenkt of teveel weet, vertrouwt minder. Vertrouwen gedijt bij
stilzwijgendheid. We weten ook dat vertrouwen in je arts of
behandelaar genezing in de hand werkt. Dus gebrek aan vertrouwen kan
alleen opgelost worden door je basale emotie te volgen en te
vertrouwen op een beroepsgroep die het welzijn van u en mij als
uitgangspunt heeft. Al zit daar ook wel eens een rotte appel tussen.
Als we niemand meer zouden vertrouwen heeft het ook geen zin om te
hopen op een orgaandonor als je die zelf nodig zou hebben.

A.L.
Duscees