Keuzestress

Afgelopen
week kwam er in het nieuws dat de vraag naar psychische hulp onder
jongeren steeds verder toeneemt. Veel jongeren
raken gestrest door de veelheid aan keuzes die zij moeten maken. Dat
stellen deskundigen in het AD. “Als er meer keuzes te maken
zijn, komen psychische problemen eerder tot uiting”, stelt
hoogleraar geestelijke gezondheidszorg Philippe Delespaul in de
krant. Door de toenemende werkloosheid en de economische crisis
moeten jongeren bovendien andere keuzes maken. “En dat maakt hen
nog onzekerder over hun toekomst.” Volgens de deskundigen lijken
jongeren meer mogelijkheden te hebben dan vroeger en krijgen ze
bovendien veel meer informatie te verwerken door het gebruik van
internet. Deze toenemende hulpvraag staat in schril contrast met de
plannen van het kabinet om dit soort hulp verder af te romen en/of
naar gemeenten door te schuiven. Als iemand zo gestrest is dat hij
bushokjes in elkaar trapt, wordt hij nog wel geholpen. Maar wat
gebeurt er straks met kinderen met stille problemen? Dit “keuze”
probleem is al eerder naar voren gebracht o.a. in een boek van
psychologe Nienke Wijnants zij het dat dit zich meer richt op de
30-ers. Het probleem om keuzes te maken blijft echter hetzelfde.

Jongeren moeten kiezen uit opleidingen c.q. werk, die gezien de
huidige crisis veel belangrijker zijn dan voorheen. Om enigszins
zeker te zijn van voldoende werk in de toekomst zal je misschien iets
anders moeten kiezen dan hetgeen je in eerste instantie het liefst
wil. Een bijkomend effect hiervan is dat men de neiging heeft om dit
soort keuzes vooruit te schuiven. Een keuze maken is altijd ongewis,
immers je moet iets kiezen wat je nog niet kent of nog geen ervaring
mee hebt. Daarnaast kan het vooruitzicht wat de meesten hebben om de
rest van je leven aan zo’n keuze vast te zitten ook een belemmering
zijn. Zeker nu het er naar uitziet dat de pensioenleeftijd steeds
verder oploopt en de jongeren van nu wellicht tot hun 70ste
of 71ste
moeten blijven werken. Eerst nog iets van de wereld zien of wat
plezier hebben is een veel voorkomende wens bij jongeren, maar in de
huidige situatie nog zelden haalbaar.

Het verschil van de
huidige generatie met mijn generatie zit hem in het feit dat de
keuzemogelijkheden tegenwoordig ontzettend veel groter zijn dan
vroeger. Vroeger was het zo, dat je op je 12e al verteld
werd naar welke middelbare school je ging, dat was ambachtsschool,
mulo of hbs, of voor sommigen gymnasium en afhankelijk van die
opleiding kon je verder studeren in een bepaalde richting of gaan
werken. Eerst een wereldreis gaan maken of zoiets was er niet bij,
hooguit kon je je aanmelden voor vrijwilligerswerk in de derde
wereld. Was je eenmaal aan het werk dan had je de keuze tussen
carrière maken of genoegen nemen met wat je had. Relaties waren in
die tijd ook zeer strak geregeld, je kreeg verkering, dan volgde de
verloving en het huwelijk. Samenwonen of regelmatig wisselen van
vrienden of vriendinnen was not done. Was er dan eenmaal het huwelijk
dan moest dat bekroond worden met kinderen. De tegenwoordige
generatie is daarin grotendeels een stuk vrijer. Ook bij mijn eigen
kinderen zag ik dit, ik gun ze dit ook, echter het uitstellen van
keuzes lijkt mij geen goed idee. Wat is er mis met keuzes maken die
wel of niet goed uitpakken ? De tegenwoordige veelheid aan keuzes
zijn toch van dien aard, dat het ook mogelijk is om eenmaal gemaakte
beslissing, welke toch niet de juiste blijkt te zijn, te wijzigen
voor een andere ? Dit kan niet in alle gevallen natuurlijk, kinderen
b.v. kun je niet terugsturen. Mijn ervaring met het niet
uitstellen van keuzes maar ze wel te maken is positief, in de
loop van het leven wijzigt er nog zo vaak iets, dat je toch
regelmatig weer voor nieuwe keuzes komt te staan, uitstellen werkt
alleen maar in het nadeel voor je overgebleven levenstijd en is
‘keuzestress’ gevoelig.

A.L.
Duscees