Communicatie,
begrip en onbegrip

Communicatie
is een activiteit waarbij betekenissen worden uitgewisseld door op
elkaars signalen te reageren. In dit geval gaat het over interactie
tussen mensen. Bij
communicatie wordt informatie met
elkaar gedeeld door middel van geluid (zoals
bij spraak en toon)
en bij vorm zoals beeld en tekst. Kenmerk van het contact bij
communicatie is de twee-
of meerzijdigheid
ervan.
Op bijvoorbeeld een aanleiding volgt een vraag, een antwoord, er komt
een tegenreactie, enzovoort. De communicatie eindigt als de
wisselwerking stopt. Zolang er sprake is van eenrichtingsverkeer dan
noemen we het informeren.
Naast de woordelijke communicatie, heeft de non-verbale communicatie
grote invloed en kan zelfs de doorslag geven boven doelbewust gekozen
woorden. Omdat er niet zoiets bestaat als anti-gedrag is het
onmogelijk om niet te communiceren, ook een stilte kan veelzeggend
zijn (vlgs. Psycholoog Watzlawick). Hij noemt een vijftal axioma’s
van het communicatieproces waarbij gemakkelijk misverstanden kunnen
ontstaan, met als gevolg onbegrip en soms flinke ruzies. Ook de
onderlinge relatie tussen mensen welke in het verleden is ontstaan,
speelt een rol, (heb je negatieve ervaringen met iemand, zal dit
invloed hebben op een volgende communicatie met die persoon). Ook een
eerste communicatie met iemand kan al beïnvloed worden door
lichaamshouding of uitstraling van de betreffende persoon. Bij
communicatie gaat het dus voortdurend om zenden en ontvangen en de
wisselwerking daartussen of het nu gaat om verbale- of non-verbale en
bijna altijd om beide. Ik begon hier over na te denken en wat meer
informatie hierover te zoeken, nadat ik in mijn omgeving getuige was
van een tweetal aanvaringen tussen mensen. Op de camping waar ik
verblijf ontstond een fikse ruzie tussen twee buren over een op
zichzelf onschuldig voorval, maar dat door de manier waarop door de
een gecommuniceerd werd door de ander niet gepikt werd, m.a.w. het
vragen om begrip van de een werd door de ander beantwoord met
onbegrip. Wat was er aan de hand ? Buurman A was boodschappen wezen
doen en zette bij terugkomst zijn auto voor zijn voortent om uit te
laden, hierbij liet hij de motor draaien (een wat oudere
dieselmotor). Buurman B vond dit geen goed idee en riep luid zodat
het halve veld het kon horen: “Buurman zet je stinkende motor eens
uit”. Waarop als reactie kwam: “Ik ben zo weg en waar bemoei je
je mee”. Hieruit volgden nog wat minder vleiende opmerkingen naar
elkaar en was de ruzie ontstaan. Wat ging er nu mis ? Buurman A
voelde zich voor lul gezet doordat buurman B zijn eerste opmerking
ten overstaan van anderen luidkeels over het veld riep. Ik weet bijna
zeker dat wanneer hij naar zijn buurman was toegelopen en op een
fatsoenlijke manier onder vier ogen gevraagd had zijn motor even uit
te zetten omdat hij last van de uitlaatgassen had, dit zonder
noemenswaardige problemen opgelost zou zijn. Het begin van de
communicatie was hier dus al fout, om begrip vragen moet je ook met
begrip voor de ander doen. Storingen in het contact wordt ruis
genoemd. De ruis bij de boodschap, in dit geval de vraag om de motor
uit te zetten, werd veroorzaakt door hoe de ontvanger de manier
waarop dit werd uitgesproken interpreteerde. Ook bij het tweede geval
waarvan ik getuige was, speelde het onbegrip op welke manier iets te
communiceren een grote rol, naast een al bestaand vooroordeel ten
opzichte van elkaar. Goede communicatie gevoed door begrip voor de
situatie kan een heleboel miscommunicatie en daardoor ruzies
voorkomen.

A.L.
Duscees