Verslaafd aan zoete koek

Als vervolg op mijn twee vorige, wil ik nog één column wijden
aan de verslaving van ons brein, nl. verhalen. De vraag is dan welk
soort verhaal, fictie of non-fictie, of de combinatie van die twee,
faction genoemd. Zoals al bleek in mijn eerdere columns, is ons brein
lui en de inspanning om over iets goed na te denken, kost energie en
moeten we heel bewust nemen. Uit de praktijk blijkt dat in veel
gevallen dit niet of nauwelijks gedaan wordt en we vaak voor zoete
koek aannemen wat ons verteld wordt, zeker als het gaat om mooie
verhalen die ons ego strelen of mooie dingen in het vooruitzicht
stellen. De gevoelens welke deze oproepen zijn vaak de baas over de
ratio. We reageren vaak op verhalen als zijnde non-fictie, terwijl
het minimaal faction verhalen zijn of gewoon fictie. Met andere
woorden wat wij aannemen als werkelijkheid of waarheid is meestal
gebaseerd op fantasie gelardeerd met reële feiten of complete
fantasie verhalen. Voor ons brein is een verhaal een verhaal en dit
wordt gewoon feitelijk vastgelegd, het kent in eerste instantie het
onderscheid niet tussen waar of niet waar, dit komt pas als we er
bewust over gaan nadenken en onze eerder verworven kennis hiermee
gaan vergelijken. Heb je voor een specifiek onderwerp van zo’n
verhaal die kennis niet, wordt het al moeilijker en ben je vaak
afhankelijk van de kennis van anderen.

Daar moet je dan wel tegen
aanlopen of bewust naar op zoek gaan. Een voorbeeld van zo’n
verhaal zag ik afgelopen week weer op tv, waar een voedingssupplement
van Nutricia, met een mooi verhaal over wetenschappelijk bewijs,
aangeprezen werd als zijnde HET middel tegen de ziekte van Alzheimer,
althans voor patiënten met het begin van deze ziekte. We willen maar
al te graag geloven dat er tegen deze vreselijke ziekte een middel is
ontdekt wat misschien wel het eerste begin is van wat later een
afdoend middel tegen deze ziekte zou kunnen worden. Nu werden in dit
tv fragment gelukkig voldoende kritische vragen gesteld, waaruit o.a.
bleek dat er van alles mis was met dit verhaal en ook bleek dat het
wetenschappelijk onderzoek alleen al door de betrokkenheid en een
stuk (financiële) afhankelijkheid van de onderzoekers met het
bedrijf Nutricia voor grote vraagtekens zorgde. Maar van dit soort
verhalen zijn er duizenden, zeker in de wereld van de voedsel- en
farmaceutische industrie, wie gaat daar kritisch over nadenken ?

Deze
veelal multinationals die samen miljarden verdienen doordat wij als
consumenten in heel veel gevallen hun verhalen voor zoete koek
aannemen, hebben hiervoor uitgebreide teams om zowel wetenschappelijk
als juridisch onderbouwde verhalen te vertellen maar, die vaak bij
nadere beschouwing toch grotendeels fictie blijken te zijn. Ook
mensen waarvan wij mogen veronderstellen dat zij uit hoofde van hun
functie kritisch zijn, blijken ook vaak in dit soort verhalen te
geloven. De kracht van lobbyisten van bedrijven die iets van de
politiek gedaan willen krijgen bleek afgelopen week in het programma
Rambam. Men kreeg het voor elkaar, over een puur bij elkaar
gefantaseerd bedrijfje voor commerciële sperma donatie, via een
lobbyist vragen te laten stellen in de tweede kamer, waarbij zelfs
enkele kamerleden daar serieus over wilden gaan nadenken.

Hoeveel te
groter zal dan de invloed zijn van de “grote jongens” met hun
lobby’s, die hun verhalen schrijven met maar één doel, alles in
het werk stellen om de grootst mogelijke winsten te maken. Wie
betalen die winsten ? Wij, die als kinderen blijven geloven in het
sinterklaas verhaal. Blijft natuurlijk de vraag of je mijn verhaal
ziet als fictie of non-fictie. Neem ook dit niet voor zoete koek aan,
maar denk er zelf goed over na.

A.L. Duscees