Beïnvloeden
en manipuleren

Deze
begrippen klinken of negatief (manipuleren) of positief (invloed
uitoefenen). De grens echter tussen manipulatie en normale
beïnvloeding is nauwelijks te trekken, de twee uitersten hiervan
zijn wel te onderscheiden. Manipulatie wordt gebruikt om een doel te
bereiken wat in het voordeel is van de manipulator, dit gebeurt vaak
door heel slim te werk te gaan en al enige stappen vooruit te denken,
waarbij leugens vaak een rol spelen. De manipulator beïnvloed vaak
de persoonlijke levenssfeer of overtuiging van iemand, zonder daarbij
zijn werkelijke beweegredenen te laten zien. Dit in tegenstelling tot
beïnvloeding waarbij wel de werkelijke reden wordt aangegeven. B.v.
een kind vraagt om een ijsje aan mama, maar krijgt als antwoord“nee”
waarop het vervolgens zegt “als ik nou heel lief voor je ben en je
helpt, mag ik dan een ijsje ?” Waarop mama het misschien wel
toestaat. Beïnvloeding komt ook veelvuldig voor in reclame-uitingen
door onbewust (namaak-)informatie te verstrekken of in te spelen op
archetypische (volgens Jung collectieve onbewuste) gevoelens welke
invloed hebben op het overwegingproces via bestaande overtuigingen of
(oer-)angsten.

Ik denk
dat iedereen wel eens met een of andere vorm te maken krijgt, hetzij
dat je voor jezelf je zin ergens voor wil doordrijven, hetzij juist
beïnvloed of gemanipuleerd wordt. Invloed willen uitoefenen zit
volgens mij in de mens ingebakken, dit kan gaan van de meest
onschuldige vorm als raad en advies geven tot situaties of personen
zodanig beïnvloeden of onder druk zetten, dat jij je zin krijgt.
Beïnvloed worden zal ook bij de meesten wel eens voorkomen al is het
maar om aardig gevonden te willen worden, tot onder een bepaalde
hevige druk iets toegeven. Onze wereld is van manipulatie of
beïnvloeding doordrenkt, denk aan de politiek van regeringen of
multinationals, maar ook in ons persoonlijke leven is het een
alledaags gebeuren. Daar waar twee mensen elkaar ontmoeten of
samenzijn speelt dit altijd een (meestal onschuldige) rol. Denk
hierbij aan hoe men wil overkomen op de ander of simpel de
lichaamstaal waar de ander vaak onbewust mee wordt beïnvloed.

De reden
voor deze column komt voort uit een tv serie genaamd: “Beschuldigd”
Deze serie is gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen. In een aantal
van deze gevallen wordt een persoon of familie door manipulatie
ernstig tot zeer ernstig beschadigd en kun je zeggen dat de
manipulators of psychisch ziek zijn of gewoon een criminele inslag
hebben. In een aantal gevallen lag dit minder duidelijk en was dit
voor mij de reden om het grijze gebied tussen manipulatie en
beïnvloeding eens te bekijken waarbij het voor mij kwam vast te
staan dat zodra mensen op een of andere manier beschadigd worden, ik
het negatieve woord manipulatie wil gebruiken. Maar ook bij het
positievere invloed uitoefenen, mag het niet zo ver gaan dat respect
voor een andere mening of overtuiging verdwijnt. Het moeilijkst licht
dit in de opvoeding van onze kinderen, waar vind je de balans tussen
respect tonen voor b.v. de mening van je puber en druk uitoefenen om
jouw mening over wat goed is voor hem of haar door te zetten.

Hierbij
speelt empathie (inlevingsvermogen) een grote rol, door dit te tonen
heb je al een flinke stap gezet om je invloed over wat goed of fout
is aan te wenden. Empathie blijft een van de mooiste dingen die een
mens bezit waardoor onze wereld leefbaar blijft, en is een van de
hoofdbestanddelen van onze emotionele intelligentie. Dit wil
overigens niet zeggen dat soms iets keihard verbieden, al of niet
gepaard gaande met sancties, niet nodig kan zijn. Wel moet daarbij
altijd een gefundeerde reden voor dat verbod duidelijk gemaakt zijn.
De grootste invloed welke je op je kinderen kan uitoefenen is die van
je eigen voorbeeld.

A.L.
Duscees