De politiek en onze rechtse natuur

In het boek ‘The Political Brain’ trekt de Amerikaanse schrijver Drew Westen de conclusie: “als het om politiek gaat, wint emotie het altijd van de ratio”. M.a.w. links heeft een probleem. De rechtse boodschap wordt simpeler gebracht met one liners zinspeelt men op simpele emoties. Volgens hersenonderzoeker Victor Lamme blijkt namelijk dat ons brein beslissingen neemt op basis van emotie. Rationele overwegingen en argumenten spelen pas een rol als ze vertaald worden naar gevoel. Ons menselijk, evenals ook het dierlijk gedrag, wordt gedreven door 2 basale emoties, nl. hebzucht en angst. Hebzucht voortkomend uit overlevingsdrang en angst om het niet te kunnen overleven. Rechtse partijen leggen al sinds mensenheugenis een claim op deze twee emoties. Links daarentegen appelleert aan hogere normen en waarden en probeert juist hebzucht en angst bij mensen te onderdrukken, men noemt die 2 menselijke drijfveren vaak ‘onderbuikgevoelens’, maar ze ontkent daarmee de menselijke natuur. Lamme noemt het verschil tussen links en rechts daarom ook, het ontkennen dan wel omarmen van basale menselijke drijfveren en emoties.

In het politieke landschap is het Geert Wilders die schaamteloos op de menselijke angst inspeelt, en Mark Rutte al even schaamteloos de hebzucht bespeelt door het promoten van eigen verantwoordelijkheid en loon naar werken. De linkse partijen hebben het tot vervelens toe over ‘de inhoud’ .Links maakt het rechts zo wel gemakkelijk, ons brein is niet gevoelig voor inhoud. Toch staan er op de linkse agenda ook punten die kunnen appelleren aan menselijke emoties. Vanuit onze evolutie als groepsdier, welke alleen binnen de groep konden overleven, zijn ook wij nog steeds geneigd om de groep te zoeken en daarbinnen ons eigen belang ondergeschikt maken aan het groepsbelang. Dit is ook een gevolg van de emotie angst, nl. angst om anders niet te kunnen overleven. Op dit punt zou links veel meer kunnen inspelen, we hebben elkaar nodig om te overleven in plaats van het rechtse individualisme. Zo zou Groen Links b.v. nog veel meer kunnen inspelen op de angst voor de vernietiging van ons milieu, meer Al Gore en minder Club van Rome, of de PVDA op de vernietiging van ons sociale stelsel. Als het links lukt om de cerebrale normen en waarden wat van zich af te schudden, zoals het Emile Roemer schijnt te lukken en zich ook wat meer op de angstemotie richt, zodat zelfs een tamelijk ouderwetse socialistische boodschap kan aankomen, is er in ieder geval het besef dat het draait om de emotie van de kiezer.

Met wat fantasie zou je kunnen zeggen ons brein is van nature rechts, wat links daar tegenover kan stellen is om zich ook te bedienen van het gereedschap van de rechtse politicus, wel een appel doen op de redelijkheid maar middelen gebruiken die werken, zoals humor, cynisme, shaming en naming. Alleen op die manier krijgt links de controle terug over onze angst en hebzucht centra in het brein.

A.L. Duscees