Wat zijn we ons bewust ?

Bewustzijn is een raar fenomeen, soms denken we dat iemand zich niets meer bewust is, bv. bij comapatiënten, terwijl dit helemaal niet zo hoeft te zijn gezien onderzoeken bij dit soort patiënten welke wel degelijk zich dingen bewust waren maar dit op geen enkele manier konden uiten. Bij een slaapwandelaar daarentegen zeggen we niet dat deze geen bewustzijn meer heeft, alhoewel hij zich totaal niet bewust is wat hij doet en zich dat vaak ook nooit meer herinnert. Gedrag zegt dus weinig over bewustzijn. En hoe is dat bij dieren ? Bij de discussie over ritueel slachten ging het over lijden van dieren, onverdoofd slachten moest verboden worden, tenzij kan worden aangetoond dat te slachten dieren bij een bepaalde methode niet ernstiger of langer lijden dan na voorafgaande bedwelming. Dit is natuurlijk volstrekt betekenisloos. Je kunt niet aantonen dat er iets niet is. De afwezigheid van bewijs is geen bewijs van afwezigheid. Aantonen dat een dier lijdt kan wel (al blijft de vraag, is het zich ervan bewust?), aantonen dat iets of iemand niet lijdt is onmogelijk. Als we konden bewijzen dat iets niet bestond waren we al lang geleden verlost van God, Allah, Jaweh of een andere onzichtbare entiteit. Een paar duizend jaar geleden schreef iemand iets in een boek en ineens staat ieders verstand op nul, als in coma volgen de gelovigen het woord, als slaapwandelaars vinden besnedenen elkaar. Gedrag zegt dus inderdaad niets over bewustzijn want elke vorm van rede, beschaving onafhankelijk en zelfstandig denken, kortom elk teken van bewustzijn verdwijnt in het hoofd dat is gevuld met geloof. Waren we ons dat maar eens bewust.

A.L. Duscees