Een
paar maanden terug, bracht mijn zoon een stapeltje oude Skepter
tijdschriften voor me mee, wetend dat ik die wel interessant vind.
Pas afgelopen week heb ik daar voor het eerst eens in zitten bladeren
en viel mijn oog op een artikel over het déjà vu gevoel. Laat ik
nou zelf een week geleden zo’n déjà vu (eerder gezien) gevoel
gehad hebben, toen ik een café in de Pijp in Amsterdam binnenkwam,
terwijl ik zeker weet daar nooit eerder te zijn geweest. Het
frappante van dit gevoel was dat ik onmiddellijk een beeld van André
Hazes voor me zag en als het ware wist dat daar een connectie mee
was. Toen we achter in de zaak aan een tafeltje plaats namen zag ik
aan de wand allemaal foto’s waarop inderdaad André Hazes stond,
zingend en wel in dat café.

Mijn
zoon die daar wel eens meer komt wist me te vertellen dat hij, voor
hij bekend werd daar zo’n beetje begonnen was. Dit schoot me weer
te binnen toen ik het artikel in Skepter zag. Mijn belangstelling was
gewekt, temeer omdat ik wel eens wilde weten hoe zoiets kan. Om deze
term déjà vu, wat eigenlijk een verzamelterm is, te verduidelijken
moet onderscheid gemaakt worden tussen: a. déjà vecu (al eerder
meegemaakt), b. déjà senti (al eerder gevoeld) en c. déjà visité
(al eerder geweest). Bij al eerder meegemaakt gaat het vaak om een
situatie waarvan men sterk het gevoel heeft dit eerder meegemaakt te
hebben. Bij b. gaat het om herkenning van het gevoel, dat dit al eens
eerder gevoeld is. Bij c. gaat het om de herkenning van de locatie.

In
mijn geval gaat het om c. de locatie. Hoe kan het dat ik dat café
herken en daar iets bij weet terwijl ik er nooit geweest ben of iets
van gezien heb, ook niet op foto’s via mijn zoon of zo. Ik heb al
eens eerder geschreven over het feit dat ons brein ons soms in het
ootje neemt en herinneringen of schijnbare herinneringen naar voren
haalt in ons bewustzijn. Volgens het artikel kunnen daar meerdere
verklaringen voor zijn. Het is mogelijk dat in ons onderbewustzijn
flarden van bv. eerder uitgezonden tv beelden bewaard zijn gebleven
(mogelijk zijn oude beelden van Hazes wel eens uitgezonden). Ook is
bekend dat in sommige gevallen oude droombeelden als werkelijk
meegemaakte herinneringen naar boven komen. Het heeft allemaal te
maken met het geheugen, kleine verstoringen in ons brein om wat voor
reden dan ook kunnen er voor zorgen dat we iets als déjà vu zien.
Met herinnering wordt de feitelijke indentificatie van het
geheugenfragment bedoeld, de herkenning daarvan duidt op het gevoel
dat je iets kent. Dit is dus een gevoelskwestie en de herinnering een
cognitieve.

Ook bestaat er nog de theorie van de dubbele waarneming.
Het idee hierbij is dat er iets heel kort onbewust kan worden
waargenomen maar doordat we afgeleid worden of onze aandacht in
eerste instantie op een detail richten ons dit niet bewust zijn,
richten we daarna onze aandacht op de gehele situatie hebben we sterk
het gevoel dit al eens eerder meegemaakt te hebben. In mijn geval kan
de associatie met Hazes al gebeurd zijn buiten op straat doordat ik
onbewust al Hazes muziek heb gehoord. Dat er in ieders geheugen wel
eens lichte ‘verstoringen’voorkomen, blijkt ook uit het feit van
de ‘puntje-van-de-tong-effecten’, het sterke gevoel dat je iets
weet zonder dat je erop kunt komen. Dit is net zoals déjà vu een
gevoel van herkenning zonder indentificatie. De verklaring voor déjà
vu door sommige reïncarnisten als zouden dit herinneringen zijn uit
een vorig leven, is een gijzeling van dit begrip voor eigen gelijk en
slaat nergens op. Mijn geval kan er in ieder geval niet door
verklaard worden.

Ik blijf maar bij het gegeven dat ons brein niet
altijd even betrouwbaar is als het gaat om werkelijke feiten. Want
bij nadere beschouwing herinner ik me wel een café wat ik zo’n
kleine 50 jaar geleden regelmatig bezocht toen ik als militair in
Amsterdam gelegen was, dat was niet in de Pijp, maar in het centrum,
en dat café leek wel erg veel op dat in de Pijp, zij het dat in
werkelijkheid alles gespiegeld was. Conclusie: wat spiegelt ons brein
ons voor ?