Charlatan,
een vergoelijkend woord voor oplichter

Zelf
kijk ik er nooit naar, maar mijn vrouw heeft het een keer gezien en
had er weinig goede woorden voor over. Ik bedoel het programma van
Derek Ogilvie de kinderfluisteraar. In eerdere programma’s welke ik
wel een keer gezien heb was hij het medium die zogenaamd kontakt
heeft met overledenen en hun boodschappen voor de familieleden
doorgaf. Persoonlijk zie ik dit soort mensen allemaal als charlatans
die misbruik maken van de goedgelovigheid van mensen en om daar veel
geld aan te verdienen. Gelukkig is er internet en kun je van alles
over die mensen te weten komen want ze zijn ook nog eens zo ijdel,
dat ze graag hun bekendheid willen vergroten teneinde nog meer te
kunnen verdienen. Deze Derek Ogilvie is met zijn praktijken begonnen
nadat hij in 2000 failliet was gegaan. Hij bezat een nachtclub,
restaurant en 3 kroegen in Schotland. Vanaf die tijd kreeg hij een
paranormale talkshow op een plaatselijke radiozender. Zijn doorbraak
kwam toen hij ontdekte dat hij telepathisch kon communiceren met
baby’s en peuters. Door een verhaal in een Schotse krant werd hij
uitgenodigd voor een tv optreden, dit leidde ertoe dat hij in 2004
een eigen tv serie kreeg bij Channel Five onder de titel The Baby
Mind Reader. In 2007 haalde RTL 4 hem naar Nederland waar hij het
programma Baby’s wil is wet kreeg. In 2008 werd zijn gedachtenlezen
van jonge kinderen getest door prof. French van het Goldsmiths
college in Londen. Een verslag van deze test is ook op youtube te
vinden. Uit deze test waarbij de moeders van de kinderen niet
aanwezig waren, bleek duidelijk dat hij daarmee grote last had, hij
werkte nl. altijd heel erg met de feedback van de moeders.
Uiteindelijk bleek dat slechts bij 1 ouderpaar van de zes, er
enigszins herkenning was ten aanzien van hun eigen kind. Ook bij een
andere test met James Randi scoorde hij niet boven de
kansverwachting. M.a.w. ieder mens zou een zelfde score kunnen
hebben, daar hoef je geen medium of telepaat voor te zijn. In het
programma The Ghost Whisperer wat ikzelf wel eens gezien heb, zie je
duidelijk een patroon hoe hij door de feedback van de zaal er altijd
wel een figuur uit weet te halen die zich aangesproken voelt. Deze
zgn. ‘shotgunmethode’ is gebaseerd op het roepen van b.v. een
aantal lichamelijke klachten zoals “ik krijg iemand door wiens
familielid last van de schouder heeft die uitstraalt naar de rug en
ook maagklachten geeft”. Als er nog te weinig reactie opkomt, zegt
hij “wees niet bang, als je iets herkent van wat ik zeg, zorg dan
dat je meteen reageert, anders ga ik door met de volgende reading.
Deze instructie zorgt ervoor dat mensen erg hun best gaan doen om
zijn omschrijvingen op hun eigen situatie te betrekken, want stel je
voor dat je even niet goed oplet terwijl een overleden dierbare
contact met je probeert te zoeken. Dat zou een gemiste kans zijn.

Het
patroon is altijd ongeveer hetzelfde. Hij begint met wat vage en
algemene beweringen die nog op heel veel dingen kunnen slaan.
Afhankelijk van de reacties past hij zijn uitspraken wat aan. Als
voorbeeld, hij spreekt een vrouw aan en zegt: “ 2 jaar geleden heb
je een nieuw bed gekocht”, dit blijkt niet te kloppen, “of was
het een nieuwe matras, misschien”ook dit klopt niet, “nieuwe
kussens of een dekbedovertrek”, helaas het blijft niet kloppen
volgens de vrouw, dan fluistert haar buurvrouw iets in haar oor,
waarop ze uitroept: “mijn moeder wel”. Derek spreidt zijn armen
en roept“unbelievable!” Het applaus klatert op. Hij doet net of
er iets ongelooflijks gebeurt is dat zijn begrip te boven gaat.

Hij
stelt voordurend vragen en laat het publiek het meeste zelf invullen,
om het daarna te herhalen alsof hij het zelf bedacht had. Hij heeft
veel baat bij het prestige dat hij dankzij de tv uitzendingen geniet,
maar in deze uitzendingen worden slechts een paar krenten uit de pap
getoond. Kortom het is pure manipulatie van goedgelovige mensen, hij
doet daarmee eigenlijk hetzelfde wat bepaalde sektes doen met hun
vaak labiele slachtoffers, hun zogenaamd geven wat ze onderbewust
graag willen. Gevoel van geborgenheid of in zijn geval van
(h)erkenning. Een charlatan dus. Volgens wikipedia is een charlatan
een speciaal soort oplichter die
voorziet in zijn behoeften door systematisch mensen te bedriegen over
zijn afkomst, vaardigheden, intenties of prestaties. Een charlatan
maakt gebruik van zijn charme.
Het woord wordt ook wel gebruikt voor mensen die zonder zelf de
bewuste intentie te hebben te misleiden ideeën of denkbeelden
presenteren die zij zelf voor waar houden maar die de
wetenschappelijke toets der kritiek niet kunnen weerstaan. In de
geneeskunde spreekt men dan vaak van kwakzalverij.

A.L.
Duscees