Tijdgeest

In vervolg op mijn column van
vorige week, deze keer het begrip tijdgeest nader beschouwd.

Volgens
de encyclopedie is de tijdgeest de kenmerkende manier van denken en
handelen van het merendeel van de bevolking in een bepaalde tijd. In
de jaren 20 van de vorige eeuw was de tijdgeest losbandig, in de
vijftiger jaren wordt zij gekenmerkt door gelatenheid, terwijl dat in
de jaren zestig omgeslagen was naar progressiviteit. Daarna volgde
nog de flower power periode waar het om het‘wij’ denken ging, het
doemdenken van de jaren 80, waarna het ‘ik’ tijdperk volgde met
het individualisme en materialisme. Je zou het ook de kenmerkende
mentaliteit van de meerderheid der bevolking kunnen noemen.
Tegenwoordig wordt de tijdgeest gekenmerkt door angst en onzekerheid
met als gevolg een zekere mate van hufterigheid en korte lontjes,
niet in het minst mede veroorzaakt door het feit dat alles sneller
moet gaan zodat velen met enige vorm van stress rondlopen. Deze
tijdgeest is m.i. begonnen bij de aanslagen van 9-11 in Amerika.
Waardoor een enorm vooroordeel ten aanzien van alle moslims is
ontstaan en onze angst daarvoor. Of ik gelijk heb met deze visie
maakt niet uit voor het feit waarom wij bijna allemaal meedoen met
een bepaalde tijdgeest.

Uit
de literatuur leren we, als onze manier van denken veranderd onze
manier van beleven automatisch mee veranderd. Veranderd ons
inzicht(ratio) dan heeft het invloed op ons emotioneel
beoordelingsvermogen. Maar andersom werkt het ook, als onze
emotionele beleving veranderd dan heeft dit ook invloed op onze
ratio. Je kunt dus stellen dat bepaalde vooroordelen afhankelijk zijn
van onze inzichten en beleving. Daarnaast is er de macht van het
geld. We leven in een wereld waarbij materialisme de motor is van de
economie. Een wereld waarin je gevoel ondergeschikt is aan
zakelijkheid, waarbij geld belangrijker lijkt dan mensen. Een wereld
waarin we moeten accepteren dat “sommige” bedrijven c.q.
instellingen legaal prostitueren door werkelijk alles te doen om aan
geld te komen. De mensen die het werk moeten uitvoeren lenen zich
ervoor om hun geweten uit te schakelen en op een meedogenloze en
harde wijze geld uit de beurs van o.a. de gewone consument te
graaien. De behoefte van het hebben van geld is dusdanig in het
menselijke systeem doorgedrongen dat het bijna legitiem is geworden
dat geld “verdienen”ten koste mag gaan van het welzijn van
anderen. Ook dat brengt angst teweeg. Zeker nu daar ook nog eens een
crisis uit voort komt. Wat zijn nu de invloeden die maken dat we
meedoen met de tijdgeest, dus met de manier van denken en voelen?
Vele van deze spontane mentaliteitsveranderingen zijn tot stand
gekomen door traumatische ervaringen b.v. 9-11, maar ook
persoonlijke. Helaas is het vaak zo dat mensen eerst geconfronteerd
moeten worden met de harde feiten alvorens ze tot bepaalde inzichten
komen, ofwel tot de kern. Deze inzichten oefenen vervolgens invloed
uit op de dagelijkse belevingen en het daaraan gerelateerde gedrag.
Dit voorbeeld schept een onderlinge binding met lotgenoten (sociale
cohesie). Je hoort ergens bij, je maakt deel uit van een grotere
groep, je hebt een gevoel dat je samen kan delen met anderen, je bent
in staat elkaar beter te begrijpen dan “buitenstaanders”dat doen
en het voegt iets toe aan je identiteit. Dus is de mens toch een
kuddedier ? Hij kan wel een eigen mening hebben, maar is blij als
deze mening gedeeld wordt door anderen, of als die mening grotendeels
verwoord wordt door iemand die beter uit zijn woorden kan komen of
gewoon de grootste mond heeft.

Als we een en ander vanuit deze
context bekijken snappen we misschien waarom we onderdeel vormen van
onze tijdgeest. De vraag blijft of de inzichten of gevoelens gestoeld
zijn op waarheid of dat het alleen zo lijkt. Toevallig las ik vandaag
(vrijdag) in de krant dat wij geloven dat onze maatschappij
onveiliger en gewelddadiger wordt, terwijl de statistieken juist
aangeven dat onze wereld nog nooit zo veilig is geweest. De bril
waardoor we kijken is er een van datgene wat we het meest recent
gehoord of gezien hebben, worden we in de media voortdurend
geconfronteerd met geweldsvoorvallen, bepaalt dit ons beeld hoe we de
wereld zien.