Zoals bekend is er nog altijd een groot tekort aan donoren,
hiervoor kunnen verschillende redenen zijn, maar één heel bekende reden is de
angst van mensen dat hun organen worden weggenomen terwijl ze nog in leven
zijn. Wanneer is het tijdstip van overlijden ? Belangrijk in de discussie over
orgaandonatie. Hersendood is een lastig iets om te begrijpen – het hart kan nog
kloppen, en zeker als iemand wordt beademd zie je er ook nog levend uit.
Volgens de wet moet de hersenactiviteit een half uur lang afwezig zijn, want
een kortdurend vlak EEG komt ook weleens voor bij nog levende patiënten.
Radboud-onderzoekers hebben bij ratten een EEG-signaal gevonden dat het eind
van het leven duidelijk markeert. Dit onderzoek aan stervende ratten laat
zien dat het leven met een grote golf de hersenen verlaat. Deze golf, die zo’n
20 seconden aanhoudt, lijkt een duidelijk herkenbaar EEG-signaal om vast te
stellen dat iemand echt is gestorven. In het elektro-encefalogram (EEG)
van stervende ratten zag men een grote trage golf verschijnen, terwijl het EEG
al vlak was. “We denken dat deze golf ontstaat doordat alle neuronen het min of
meer gelijktijdig definitief opgeven en hun elektrische lading verliezen,”
zeggen neurowetenschappers van het Donders Institute for Brain, Cognition and
Behaviour van de Radboud Universiteit. Deze
electrische lading stelt neuronen namelijk in staat actief met elkaar te communiceren
en dat is het leven, stellen de
onderzoekers. “Dus als die communicatie definitief ophoudt, zijn de hersenen
dood, ben je hersendood, en daarmee officieel overleden.” Men wil nu verder onderzoeken of er
na de golf inderdaad helemaal geen reactie van de neuronen meer uitlokbaar is
en dus of die toestand inderdaad onomkeerbaar is. Men gaat ook de bewaarde
EEG’s van gestorven mensen bekijken op dit patroon. Zij hopen dat meer
inzicht hierin een waardevolle bijdrage zal leveren aan de debatten over het
donorcodicil. Men denkt nu dat als je die grote golf hebt gezien, je zeker weet
dat de dood is ingetreden.

Goed onderzoek, maar of dit een radicale verandering gaat
geven bij het wel of niet beschikbaar stellen van organen na je dood, waag ik
toch te betwijfelen. Immers ook al zou het waar zijn dat technisch gezien het
tijdstip van dood zijn precies kan worden bepaald, dan zijn er nog vele andere
overwegingen bij mensen om tegen donatie te zijn, ik denk hierbij o.a. aan
religieuze en antroposofische overwegingen, maar ook hoe nabestaanden aankijken
tegen het weghalen van delen van het lichaam van een geliefde, zeker in een
situatie waarbij je midden in het stervensproces zit.

Het Belgische principe, iemand is altijd donor tenzij je
bezwaar maakt of je nabestaanden nee zeggen, lijkt mij nog het hoogst haalbare.
Maar zover zijn we hier nog niet.

A.L. Duscees