Bovenstaande
Nieuwjaarsgroet is waarschijnlijk de meest voorkomende welke mensen tot elkaar
uitspreken aan het begin van een nieuw jaar. Ik heb dan de neiging me af te
vragen komt dit uit het hart of is het een beleefdheidsvorm, niet dat ik tegen
beleefdheidsvormen ben, helemaal niet, liefst komen deze, de laatste decennia
verlorengegane vormen terug. De verruwing in het taalgebruik en omgangsvormen
tonen wat mij betreft aan dat ons beschavingspeil hard naar beneden is gegaan.
Er zou veel te zeggen zijn over de oorzaken hiervan, maar ik wil me in deze
column beperken tot bovenstaande nieuwjaarswens. Er van uitgaande dat behalve
bij enkele zeer nabijstaanden, waarbij deze wens echt uit het hart komt, dit
een vorm van beleefdheid is, kun je die wens het best plaatsen in de categorie
algemeenheden, er zit namelijk niets persoonlijks aan. Het woord “wensen,”
betekent verlangens, dus iets wat er nog niet is, dan komt de vraag is dat een
verlangen van de wenser, of gaat het hier om een verlangen voor de ontvanger ?
Ik ga uit van het laatste, we gunnen dan de ontvanger van onze wens de beste
verlangens. Toch gek, we gunnen de ander verlangens, maar die hebben mensen
toch altijd al ? We gunnen ze dus iets wat ze al hebben, nl. de verlangens
zelf. Vreemde gewoonte eigenlijk als je het zo bekijkt. Zeg er dan tenminste
achter “dat ze vervuld mogen worden.” De woorden “de beste” kunnen door
iedereen persoonlijk ingevuld worden, met daaraan gekoppeld de vraag zou die
persoonlijke invulling ook wel het beste zijn voor die persoon ? Als het door
iemand die met een ziekte rondloopt ingevuld wordt voor zijn gezondheid, is dit
alleen maar goed, maar waarom noemen we het beestje dan niet bij de naam en
zeggen “ik wens je een gezond jaar toe.” Hiermee aangevend dat je wens heel
persoonlijk voor hem of haar is bedoeld. Een negatieve invulling van “de beste”
zou kunnen zijn dat iemand van plan is verkeerde keuzes in zijn leven te gaan
maken, hij of zij ziet dat zelf nog niet als verkeerd omdat het de liefste wens
van hem of haar is, maar als buitenstaander zie je dat soms wel. Zo heb ik zelf
een keer meegemaakt dat een bekende van mij niets liever wilde dan een verkeerd
afgelopen liefde weer te herstellen, terwijl iedereen vooraf wist dit loopt
opnieuw verkeerd af, hetgeen later ook bleek en de ellende alleen maar groter
was geworden. Een persoonlijke wens voor die persoon om te behoeden voor
komende ellende zou dan veel beter zijn, of die persoon ernaar zou handelen
valt op zo’n moment te betwijfelen. Maar je geeft wel aan dat je persoonlijk in
iemand geïnteresseerd bent. Omdat je niet iedereen even goed kent en zijn of
haar persoonlijke situatie niet altijd weet, kan je wel verlangens noemen die
voor iedereen geldig zijn, nl. “ik wens je een liefdevol, gelukkig en gezond
nieuw jaar.” Dat geldt ook voor u als lezer.

A.L. Duscees