Een aantal decennia geleden was het nog gemeengoed om bij
het opgeven van je personalia ook de vraag naar je religie te krijgen. Bij de
opkomst voor militaire dienst, bij de burgerlijke stand en meestal ook bij
sollicitaties werd hiernaar gevraagd. Eigenlijk een heel verkeerde vraag, want
religie is niet hetzelfde als geloofsovertuiging. Maar volgens mij is dit al
een hele tijd niet meer zo, toch moest ik hieraan denken toen mij afgelopen
week een uitspraak van Albert Einstein onder ogen kwam, die me aan het denken
zette. De uitspraak luidde: “religie zonder wetenschap is blind en
wetenschap zonder religie is lam.”
Naar mijn idee probeert hij hiermee
te zeggen, dat je beide nodig hebt om te kunnen zien of inzicht te krijgen en
vooruit te kunnen. Zoals bekend was Einstein naast een wetenschappelijk genie
ook religieus, dus daarvan uitgaande wekt deze uitspraak geen verbazing. Maar
heeft hij ook gelijk ? Wat betekent religie eigenlijk ? Dit woord heeft vele
betekenissen, bij wikipedia staan een 10-tal verschillende omschrijvingen
vermeld, waarbij de fenomenologische omschrijving tegenwoordig onder
wetenschappers het meest telt. (de fenomenologie is
de benadering van verschijnselen die zich ertoe beperkt een
verschijnsel zo grondig en nauwkeurig mogelijk te beschrijven. Er wordt bewust
geen theorie of andere hypothese geformuleerd over de oorzaken van de
waargenomen verschijnselen.) Mijn persoonlijke voorkeur gaat dan
ook uit naar: “een manier om met de onzekerheid van het bestaan om te gaan.”
M.a.w. het zoeken door onbegrip, naar zekerheden of waarheid, veelal gestoeld
op bovennatuurlijke verschijnselen of
machten.

Alhoewel ik mezelf op geloofsgebied als agnostisch beschouw,
(gnosis is weten, a-gnosis is niet weten) en niet meer geloof in de bijbel of
welk ander boek dan ook, als zijnde het onaantastbare woord van God of een
andere ongrijpbare macht, neemt niet weg dat ik religie, in de zin van, er zijn
dingen die we niet kennen of begrijpen, kan onderschrijven. Let wel, in mijn
optiek is religie dus niet gelijk aan geloven, geloven komt na de religie.
Religie is het zoeken naar zekerheden of waarheid, als je denkt die te hebben
gevonden, dan volgt het geloof daarin. Bij mij blijft religie in de pure vorm
zoals ik dat net omschreef, het zoeken naar zekerheden en waarheid een altijd
durend element in mijn leven en kom ik aan de stap van het geloven niet toe.

In die zin zou je kunnen zeggen dat Einstein misschien ook
wel agnostisch is geweest. In mijn optiek zegt Einstein dus, vrijelijk
vertaald,

het zoeken naar waarheden(religie), zonder de reeds vergaarde waarheden(wetenschap), maakt blind en gevonden waarheden (wetenschap) zonder het blijven zoeken naar meer
waarheden
(religie) maakt lam.

In deze zin ben ik het helemaal met de uitspraak eens.

A.L. Duscees