Carne vale (vaarwel van het vlees)

Dit weekend barst het weer los, ook bij ons in Dongen. Daar ik hier iets over wilde schrijven, dacht ik terug aan mijn column over Kerst, waarin ik aangaf dat dit feest van oorsprong een niet christelijk feest was. Hetzelfde geldt voor carnaval, al zou je dat in eerste instantie niet denken. Immers degene die nog bewust carnaval vieren, weten niet beter of het hoort bij de kerkelijke traditie van de vastentijd, zoals dat al eeuwenlang door de kerk (RK) is vastgelegd. 3 dagen voorafgaand aan Aswoensdag, dus tot op de Vastenavond (dinsdag); de periode van 40 dagen vasten verwijst naar de 40 dagen dat Jezus vastte in de woestijn. Echter ook bij carnaval geldt, dat dit net als bij het kerstfeest in de plaats is gekomen van een reeds veel langer bestaande traditie.

Het zogenaamde heidense carnaval werd al bij de Romeinen gevierd, evenals overigens in heel Europa. Het Romeinse Saturnaliën*, wat volgens mij naar de godheid Saturnus verwijst, werd gevierd met drink- en eetgelagen en een soort prins carnaval met vermommingen en optochten.

Antropologisch* gezien, behelsde het een omkeringritueel, maatschappelijke rollen werden omgedraaid en normen over gewenst gedrag werden opgeschort. Bij ons huidige carnaval, gebeurt in wezen nog precies hetzelfde. De oorspronkelijke data van het “heidense” carnaval is niet bekend, wel weten we dat de huidige datum is vastgelegd volgens de kerkelijke kalender, welke voorschrijft dat de vastentijd de veertig dagen voorafgaand aan Pasen is en deze datum van Pasen is weer vastgelegd op het concilie van Nicea in 325 na Chr.

Nu de vraag opnieuw, net als bij het kerstfeest, is het wel zo wijs geweest van de kerk om bestaande feesten en tradities om te dopen tot christelijke feesten, want wat zien we ervan terug dan eigenlijk alleen maar de oorspronkelijke gebruiken zoals die al duizenden jaren geleden zijn ontstaan vanuit een heel andere achtergrond dan de kerk eraan gegeven heeft. Door de ontkerkelijking van de laatste halve eeuw, zullen er nog maar weinig carnavalsvierders zijn welke kennis hebben van de kerkelijke bedoelingen, evenals bij Kerst en Pasen (nieuw leven), blijkt de drijfveer veel dieper in de mensheid te liggen en is het de kerk geweest die deze drijfveren 2000 jaar lang onbedoeld in stand heeft gehouden.

Ook in onze huidige tijd heeft de mensheid nog steeds de behoefte de natuur te eren met de terugkeer van het licht (Kerst) en het ontstaan van nieuw leven in de lente (Pasen), evenals het zich kunnen afzetten tegen maatschappelijke rolverdelingen en opgelegde normen en wetten door daar de spot mee te drijven (carnaval). Er is wat dit betreft ook niets nieuws onder de zon.

*(Gebruikte bron: Wikipedia)

A.L. Duscees